Już pierwsze takty „Va, pensiero” poruszyły mnie swoim rozmachem, a jednocześnie niezwykłą delikatnością. Monumentalne brzmienie chóru wypełniło salę. Z racji braku miejsca na scenie, gdzie umiejscowiono orkiestrę, chór rozstawił się na widowni. Stworzyło to bliskość, która pozwalała widzowi od początku poczuć się częścią koncertu, a właściwie należałoby powiedzieć, koncertowego przedstawienia. Tak, przedstawienia, ponieważ reżyser tego wieczoru Jarosław Świtała dokonał nie lada sztuki. Połączył płynnie obrazy oper, z których akurat słuchaliśmy fragmentów z przenikaniem ich treści. Zestawienie aż 26 z 28 oper Verdiego musiało być artystyczną akrobatyką. A jednak udało się to doskonale.
Z każdym kolejnym fragmentem coraz mocniej zanurzałem się w verdiowski teatr — od arii z „Oberta” i „Attyli”, przez sceny z „Traviaty”, „Rigoletta” i „Don Carlosa”, aż po „Trubadura”, „Makbeta”, „Otella”, „Falstaffa”, by zwieńczyć wszystko triumfalnym marszem z „Aidy”. Szeroka panorama oper nie nużyła; przeciwnie, dramatyczne starcia, miłosne duety, partie chóralne, balet i symfoniczny rozmach sprawiały, że emocje nieustannie zmieniały barwę i natężenie. Dla kogoś takiego jak ja, który operę chłonie przede wszystkim emocjami i jednym prostym kryterium – podoba się lub nie, to był wieczór przepełniony emocjami.

Obsada zmieniała się niemal z każdym numerem, dzięki czemu każdy powrót artystów na scenę przynosił nowe napięcie. Ciemne brzmienie mezzosopranu Renaty Dobosz – niesamowitej jako Cyganka w „Stride la vampa” z „Trubadura”, dodawało muzyce głębi. Słuchając artystki w arii z „Don Carlosa” – „O don fatale…” naprawdę miałem łzy w oczach. Uważam, jej głosu powinniśmy stanowczo częściej słuchać na scenach operowych. Jej barwa i emocje, jakie przekazuje – mnie poruszają.
Sopranowe partie Aleksandry Kubas-Kruk, Anity Maszczyk i Edyty Piaseckiej potrafiły rozświetlić salę. Wciąż przed oczami mam scenę z „Traviatty” i moment śmierci Violetty w ramionach Kamila Pękali. Piasecka kreuje. Ona nie gra. Ona jest Violettą.
W partiach tenorowych Maciej Musiał i Łukasz Załęski wnosili energię i dramatyzm, a ich głosy dopełniały baryton Kamila Pękali i bas Jakuba Szmidta. Szczególne wrażenie robiło spójne brzmienie chóru, przygotowanego przez Waldemara Gałązkę i Arlenę Różycką-Gałązkę, oraz Orkiestry Filharmonii Zabrzańskiej.
Chór złożony w większości z bardzo młodych osób pokazał się z jak najlepszej strony. W każdej z trzech części miał po jednym wejściu. Zaczynając od „Va Pensiero”, przez cygański chór z „Trubadura”, a kończąc na „Aidzie” uplastyczniał całość przedstawienia odpowiednimi strojami, podobnie zresztą jak solowe partie baletowe w wykonaniu Stelli Walasik-Justy i Eduarda Bablidze. Wspomniany duet najbardziej utkwił mi w pamięci dzięki końcowej, arcytrudnej ekwilibrystycznie scenie do muzyki z „Aidy”. Lekkość i gracja, zakrywająca przecież olbrzymi wysiłek, była czarująca. Udało mi się zamienić kilka słów z solistami za kulisami. Stella Walasik-Justa wciąż jeszcze tańczyła, jakby nie mogła się zatrzymać, a Eduard Bablidze tryskał uśmiechem, zadowolony i szczęśliwy.

Przy pulpicie dyrygenckim zmieniali się Szymon Bywalec i Leopold Stawarz, którzy znając swoją orkiestrę, prowadzili ją perfekcyjnie. Zresztą zespół również grał bezbłędnie.
To nie jest tak, że wszystko było bez skazy. To nie tak, że emocje związane z koncertem przysłoniły mi krytyczne spojrzenie na całość. Można wspomnieć o przerywającym mikrofonie, co przecież nie powinno się zdarzyć. Jednak Kamil Pękala, któremu ta przykra sytuacja się przydarzyła, poradził sobie bez trudu. Wyłączył mikrofon i śpiewał „Oh gioia inseprimibile” z mało znanej opery „Stifellio” bez nagłośnienia. A że sala MOK w Zawierciu nie jest duża, jego głos spokojnie docierał do ostatnich rzędów także bez nagłośnienia. Orkiestra bez problemu dostosowała natężenie muzyki do potrzeb barytona.
Można postawić zarzut, że prawie cztery godziny – z przerwami wprawdzie – to bardzo długo. Ale czyż nie tego oczekuje widz, gdy przybywa na koncert? Ja wychodziłem z MOKu w Zawierciu w pełni nasycony muzyką Verdiego i wielce zadowolony. Myślę, że tego wieczoru sala była pełna ludzi równie szczęśliwych jak ja.
Chciałbym wreszcie zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt. Może brzmi to patetycznie, ale silnie odczuwałem obecność samego Wiesława Ochmana — patrona festiwalu i gościa honorowego gali. Świadomość, że siedzi na widowni sali noszącej jego imię, nadawała wydarzeniu wyjątkową bliskość. Gdy pojawiały się historyczne nagrania, fotografie z kariery artysty i prezentacje multimedialne, miałem wrażenie, jakby przeszłość otwierała się na chwilę przed publicznością. Wykonywane na żywo fragmenty oper splatały się z pamięcią o rolach, scenach i interpretacjach. Ten dokumentalny wymiar nie chłodził emocji — przeciwnie, wzmacniał je i pozwalał lepiej zrozumieć skalę jego artystycznej drogi.

Gala nie była jedynie przeglądem efektownych numerów operowych. Odbierałem ją przede wszystkim jako opowieść o spotkaniu kompozytora z wykonawcą. Muzyka Verdiego wymaga nie tylko technicznej swobody, lecz także umiejętności budowania postaci poprzez frazę, słowo i dramatyczne napięcie — i właśnie to napięcie było chwilami niemal namacalne. Zestawienie tej muzyki z dorobkiem Mistrza przypomniało mi, jak wielkiej odwagi i dojrzałości wymagał repertuar, na którym polski tenor budował międzynarodową karierę.
Przez tę opowieść prowadził dyrektor artystyczny festiwalu Oskar Świtała, przybliżając związki twórczości Verdiego z karierą Wiesława Ochmana i dopowiadając historie oraz anegdoty. Barwne opowieści, co raz przenoszącego nas widzów do innego teatru, gdzie przed laty występował patron festiwalu, jego dobrze znany humor i sposób prezentacji treści, okraszony także baletowymi gestami – wszak był on tancerzem – sprawiały wrażenie jakiejś przestrzennej gawędy. Dzięki reżyserii Jarosława Świtały – ojca pomysłodawcy festiwalu – koncert, archiwalia, komentarz i scenografia tworzyły spójną całość. Nie miałem poczucia, że oglądam tradycyjną galę złożoną z kolejnych popisowych arii. Było to widowisko biograficzno-muzyczne, które prowadziło przez wspomnienia, sukcesy i artystyczne wybory bohatera wieczoru.

Im dłużej trwał koncert, tym wyraźniej czułem, że jego znaczenie wykracza poza historię jednej kariery. Festiwal Wiesława Ochmana wyrósł z ponad trzydziestoletniej więzi artysty z Zawierciem, zapoczątkowanej charytatywnym koncertem „Wiesław Ochman i Jego Goście” w 1993 roku na rzecz miejscowego szpitala. Kolejne wydarzenia łączyły sztukę z pomocą społeczną, a zaangażowanie tenora przyniosło mu tytuł Honorowego Obywatela Zawiercia. Ta historia dodawała wieczorowi ciepła: za wielkimi ariami i scenicznym rozmachem kryła się autentyczna relacja artysty z miastem i jego mieszkańcami. Dzisiejszy festiwal kontynuuje tę tradycję, łącząc uznanych wykonawców, młodych artystów i publiczność.
Po ostatnich dźwiękach pozostało we mnie poczucie, że „Melodie Verdiego w karierze Ochmana” były hołdem złożonym jednocześnie kompozytorowi, śpiewakowi i wspólnocie, która od lat pielęgnuje pamięć o jego sztuce. Muzyka Verdiego nadała tej opowieści potężny, emocjonalny język, archiwalia przywołały głos i sceniczne dokonania mistrza, a współcześni wykonawcy pokazali, że ten repertuar nadal wymaga odwagi, dyscypliny i dramatycznej wyobraźni. Wychodziłem z sali poruszony i wdzięczny, że historia kariery Wiesława Ochmana nie została zamknięta w muzealnej gablocie. Tego wieczoru zabrzmiała ponownie — żywa, bliska i przekazywana kolejnemu pokoleniu artystów oraz słuchaczy. Wychodząc usłyszałem jeszcze jedno zdanie, które chyba najlepiej podsumuje mojej wspomnienia związane z tym wieczorem. Ktoś powiedział o Wiesławie Ochmanie piękne słowa – „Jemu się po prostu ufa”. Jest prawdziwy gdy śpiewa, jest prawdziwy gdy baja różne anegdoty ze swego bogatego artystycznego życia, ale jest przede wszystkim prawdziwy, gdy reprezentuje z dumą nasz kraj poza jego granicami. No i wreszcie – mamy w kraju chyba jedyny festiwal, którego patron jest wciąż wśród nas, jako żywa legenda.
Jeśli cenisz nasze treści, możesz wesprzeć ORFEO symboliczną kawą ☕
☕ Postaw kawę





