Euforyczna energia i nostalgiczne ciepło. {oh!} Orkiestra i Tomasz Ritter na festiwalu Chopin i Jego Europa

3 września 2026 roku na festiwalu Chopin i Jego Europa organizowanym przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina wysłuchać można było dwóch koncertów. Oprócz recitalu Vincenta Onga warszawska widownia miała okazję na żywo doświadczyć gry {oh!} Orkiestry. To uznana na scenie europejskiej grupa zajmująca się wykonawstwem historycznym, założona i prowadzona przez Martynę Pastuszkę. O jej renomie świadczą liczne współprace z wybitnymi solistami, takimi jak Marta Argerich czy Makoto Ozone, a także występy w najważniejszych europejskich salach koncertowych oraz festiwalach.Orkiestra odkrywa zapomniany repertuar barokowy, w tym operę „Didone abbandonata” Domenica Sarriego, a także przywróciła do życia kilkanaście zapomnianych utworów instrumentalnych.

Podczas festiwalu „Chopin i jego Europa” zespół wykonał dwa koncerty fortepianowe Beethovena z Tomaszem Ritterem, grającym na fortepianie historycznym. Choć nie są to utwory zapomniane, wiedeński klasyk znany jest lepiej być może ze swoich wielkich symfonii, przełamujących ówczesne standardy gatunku i wytyczające nowe ścieżki w muzyce. Tym czasem w materiale podjętym przez {oh!} Orkiestrę słychać jeszcze wyraźnie echa barokowego ritornellu, uzasadniając osadzenie muzyki w kontekście historycznym. Wrażenie obcowania z muzyką minionej epoki potęgowało wykorzystanie instrumentów historycznych. IV i V Koncerty fortepianowe Beethovena były jednak w swoich czasach innowacyjne i w typowym dla kompozytora stylu przełamywały znane widowni konwencje. W koncepcji Pastuszki udało się połączyć oba aspekty – świeżość brzmienia oraz ciepłą nostalgię do dawnego kształtu muzyki.

Martyna Pastuszka to uznana wykonawczyni, która wzięła udział w ponad 60 nagraniach płytowych. To także dyrektorka artystyczna, która poza własną orkiestrą zajmowała się m.in. festiwalem Misteria Paschalia w Krakowie w roku 2022, gdzie prawykonała oratorium Jacoba Schubacka „Die Jünger zu Emaus”. Połączenie talentu instrumentalistki i dyrygentki składa się na jej wyjątkową osobowość artystyczną. W interesujący i niecodzienny sposób Pastuszka łączy na scenie siebie-muzyczkę oraz siebie-dyrygentkę. Wyraziście prowadziła muzyczną narrację, a zarazem pozostawała integralną częścią zespołu, w pełnej harmonii z pozostałymi muzykami. Emanowała przy tym całkowitym przekonaniem do własnej koncepcji interpretacyjnej, co nadawało wykonaniu porywającą intensywność.

Koncerty fortepianowe Beethovena w wykonaniu {oh!} Orkiestry miały ciepłe, harmonijne brzmienie, idiomatyczne wręcz dla okresu muzycznego klasycyzmu. Muzyka wzbudzała przede wszystkim radość, którą poczuć można było już z samej obserwacji żywotnej energii, jaki zespół miał na scenie. Pastuszka prowadziła orkiestrę z wyraźnym tanecznym pulsem, który można było dostrzec nawet w sposobie, w jaki muzycy podążali za jej gestami. Każda z części koncertu została ujęta z wyczuciem dramaturgii całości, z dbałością o stopniowe budowanie napięcia i jego odpowiednie rozładowanie. Dyrygentka wykazała świetne wyczucie czasu i dramaturgii. Koncert IV był lekki, radosny uroczysty, a V – heroiczny i zarazem liryczny, wypełniony euforyczną energią.

Solistą wieczoru był Tomasz Ritter – zwycięzca I Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych i Musica Antiqua Competition w Brugii. To wykształcony pianista, który muzyką historyczną zajmuje się z zamiłowania do jej charakterystycznego, odrębnego brzmienia. Ritter podjął wyzwanie orkiestry i doskonale dopasował się do jej poziomu. Udało mu się w pojedynkę utrzymać wigor, jaki miał przeciwstawiany z nim w utworze zespół. Wirtuozowski popis świetnie oddał imitację improwizacji, która zamierzona została w utworach przez kompozytora. Równocześnie gra solisty, zwłaszcza w częściach wolnych, pełna była scenicznego operowego dramatyzmu. Linia melodyczna fortepianu wybrzmiewała tak śpiewnie i zarazem wyraziście, iż przywodziła na myśl operowe arie. Pianista z wyczuciem reagował na nastrój i charakter poszczególnych fragmentów, wykazując się wszechstronnością i dużą elastycznością interpretacyjną.

Tegoroczna edycja festiwalu Chopin i Jego Europa zakończył się 6 września. Wakacyjny sezon muzyczny w Warszawie dobiega końca, i tym samym rozpoczyna się sezon artystyczny 2026/2027. Na początku października wysłuchać będzie można inauguracji m.in. w Filharmonii Narodowej oraz na Uniwersytecie Muzycznym im. Fryderyka Chopina, gdzie także wystąpi Martyna Pastuszka. Zadyryguje Chopin University Baroque Orchestra angażując się tym samym w kształcenie młodego pokolenia wykonawców muzyki historycznej.