Rokrocznie odbywający się w lipcu Festival d’Aix-en-Provence po raz pierwszy został zorganizowany w 1948 roku. Francuska impreza obecnie cieszy się ugruntowaną pozycją w gronie najważniejszych wydarzeń muzycznego lata w Europie, spośród których wyróżnia się umiejętnym łączenie szacunku dla muzycznej tradycji z poszukiwaniem nowych teatralnych środków wyrazu. Co roku przyciąga publiczność oraz krytyków z całego świata prapremierami oper i odważnymi inscenizacjami klasyki.
Program tegorocznej, 78. edycji został jeszcze przygotowany przez zmarłego w ubiegłym roku dyrektora artystycznego Pierre’a Audiego. Choć poszczególne spektakle różniły się estetyką i językiem muzycznym, połączył je wspólny motyw przewodni pod hasłem „W poszukiwaniu człowieczeństwa”.
Najbardziej oczekiwanym wydarzeniem stała się premiera nowej inscenizacji „Kobiety bez cienia” Richarda Straussa. Reżyser Barrie Kosky odrzucił baśniową warstwę dzieła, skupiając się na relacjach pomiędzy pięciorgiem bohaterów i ich wewnętrznych przemianach. Jego realizacja stanowi uniwersalną refleksję nad ludzką naturą – dojrzewaniem do miłości i odpowiedzialności za drugiego człowieka. Entuzjastycznie przyjęto znakomite kreacje wokalno-aktorskie: Vidy Miknevičiūtė i Michaela Spyresa w rolach Cesarzowej i Cesarza, Ambur Braid i Briana Mulligana w rolach Farbiarki i Farbiarza, a także Niny Stemme w roli Mamki. Orchestre de Paris wyraziście poprowadził Klaus Mäkelä.
Z mieszanymi reakcjami spotkała się natomiast nowa interpretacja Clémenta Cogitore’a „Czarodziejskiego fletu” Wolfganga Amadeusza Mozarta. Niestety, plenerowe przedstawienie, na które się wybrałem, zostało odwołane z powodu burzy, ale na szczęście wciąż dostępny jest zapis transmisji spektaklu, zrealizowanej przez telewizję ARTE. Realizatorzy przenieśli akcję opery do powojennej Europy, tworząc opowieść o społeczeństwie, próbującym odnaleźć się w nowej rzeczywistości po konflikcie zbrojnym. Charakterystycznym elementem inscenizacji są dziecięcy aktorzy pojawiający się jako alter ego głównych bohaterów, przywołując ich traumy i wspomnienia.
Przygotowano również światową prapremierę kameralnej opery „Accabadora” Francesco Filideia, inspirowanej powieścią Micheli Murgii. Przedstawia ona historię Marianny, kobiety żyjącej na Sardynii, która zgodnie z lokalną tradycją towarzyszy umierającym w ostatnich chwilach. Poetycką opowieść o niewoli, ucieczce i wolności stanowi z kolei muzyczny monodram „El Cimarrón” Hansa Wernera Henzego z 1970 roku, oparty na autobiograficznej relacji kubańskiego niewolnika Estebana Montejo. W wersjach koncertowych wykonano natomiast opery „Zamek Sinobrodego” Béli Bartóka i „Nieszpory sycylijskie” Giuseppe Verdiego.
Bogaty program operowy dopełniły recitale i koncerty z udziałem światowej klasy artystów. Po raz pierwszy na festiwal zaproszono bułgarską sopranistkę Sonię Yonchevą, która wraz z zespołem Cappella Mediterranea pod dyrekcją Leonarda Garcíi Alarcóna zaprezentowała się w programie barokowym ze swojej płyty „Rebirth”. Francuski tenor Benjamin Bernheim wystąpił w recitalu pieśni i arii z pianistką Qiaochu Li, a romantyczną niemiecką symfonikę wykonał zespół Pygmalion pod kierownictwem Raphaëla Pichona (z udziałem barytona Stéphane’a Degouta).
O wyjątkowości festiwalu stanowi jednak nie tylko wysoki poziom artystyczny, ale również niepowtarzalna atmosfera uroczego prowansalskiego miasteczka. W lipcowe wieczory place, kawiarniane ogródki i wąskie uliczki historycznego centrum Aix-en-Provence tętnią życiem jeszcze długo po zakończeniu spektakli.
Część przedstawień odbywa się w nowoczesnym, słynącym ze znakomitej akustyki Grand Théâtre de Provence, inne zaś – w kameralnym, XIX-wiecznym Théâtre du Jeu de Paume. Niepowtarzalny charakter mają z kolei spektakle inscenizowane w plenerowym Théâtre de l’Archevêché na dziedzińcu dawnego Pałacu Arcybiskupów, wystawiane pod gołym niebem na tle zabytkowej architektury. Program uzupełniają koncerty organizowane między innymi w kościołach, muzeach i innych zabytkowych przestrzeniach Aix – w tym roku przede wszystkim w Conservatoire Darius Milhaud.
Od 2028 roku kolejne edycje wydarzenia będą przygotowywane według artystycznej wizji nowego dyrektora artystycznego, Teda Huffmana. Można oczekiwać, że będzie on kontynuował dziedzictwo swoich poprzedników – łączenie najwyższego poziomu muzycznego z odważnym myśleniem o przyszłości opery. To właśnie gotowość do artystycznego ryzyka od dziesięcioleci decyduje o wyjątkowej pozycji Festival d’Aix-en-Provence wśród najważniejszych wydarzeń operowych Europy.
Jeśli cenisz nasze treści, możesz wesprzeć ORFEO symboliczną kawą ☕
☕ Postaw kawę
