Czarodziejskie koloratury Zdzisławy Donat. 90. urodziny artystki

Urodziła się 4 lipca 1936 roku w Poznaniu. W jej domu rodzinnym stale obecna była muzyka. Matka, nauczycielka gry na fortepianie, była obdarzona ślicznym sopranem koloraturowym, a ojciec był zapalonym melomanem. Mieli trzy córki – najstarsza Teodozja została w przyszłości lekarzem foniatrą, a najmłodsza Kinga psychologiem-muzykoterapeutą, badającym uzdolnienia muzyczne młodzieży.

Zdzisława Donat uczyła się gry na fortepianie. Początkowo studiowała na Politechnice Poznańskiej na Wydziale Mechanizacji Rolnictwa, a po dwóch latach przeniosła się do Warszawy, gdzie na tamtejszej Politechnice kontynuowała studia na Wydziale Mechaniczno-Technologicznym na kierunku Mechanika precyzyjna. Równolegle rozpoczęła naukę w warszawskiej średniej szkole muzycznej w klasie śpiewu Zofii Brégy. Śpiewała w Chórze Uniwersytetu Warszawskiego. W 1961 roku ukończyła studia na Politechnice Warszawskiej z dyplomem inżyniera mechaniki precyzyjnej ze specjalnością przyrządy optyczne.

Podjęła pracę w Laboratorium Spektrograficznym Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, gdzie zajmowała się opracowywaniem okularów chroniących hutników przed promieniowaniem podczerwonym. W międzyczasie wygrała III nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Wokalnym w Helsinkach. Pierwsze doświadczenia sceniczne zdobywała jako solistka Zespołu Pieśni i Tańca Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Centralnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego. W 1964 roku zaangażował ją dyrektor Opery Poznańskiej, Robert Satanowski.

Zadebiutowała tam rolą pazia Janusza operze komicznej „Paziowie królowej Marysieńki” Stanisława Dunieckiego. Następnie wcielała się m.in. w rolę Adeli w „Zemście nietoperza” Johanna II Straussa, Panny Ewy w „Hrabinie” Stanisława Moniuszki, Oskara w „Balu maskowym” Giuseppe Verdiego, Zerliny w „Fra Diavolo” Daniela Aubera, Diany w operetce „Orfeusz w piekle” Jacques’a Offenbacha, Agnieszki w operze „Szkoła żon” Rolfa Liebermanna, a także w tytułową rolę „Łucji z Lammermoor” Gaetana Donizettiego. Warsztat techniczny doskonaliła pod okiem Haliny Dudicz-Latoszewskiej i Ady Sari.

Przełomowy okazał się dla niej rok 1967, kiedy to zdobyła Grand Prix 14. Międzynarodowego Konkursu Śpiewaczego w Tuluzie i w tamtejszym teatrze zaśpiewała rolę Rozyny w „Cyruliku sewilskim” Gioachina Rossiniego, a w Poznaniu zadebiutowała w „Czarodziejskim flecie” Wolfganga Amadeusza Mozarta w rolach Papageny i Królowej Nocy.

W 1972 roku dołączyła do zespołu solistów dwóch teatrów – Teatru Wielkiego w Warszawie oraz Staatstheater am Gärtnerplatz w Monachium. W Warszawie występowała m.in. w „Łucji z Lammermoor” Gaetana Donizettiego (rola tytułowa), „Hrabinie” (Panna Ewa) i „Strasznym dworze” (Hanna) Stanisława Moniuszki, „Cyruliku sewilskim” Gioachina Rossiniego (Rozyna), „Rigoletcie” Giuseppe Verdiego (Gilda), „Świecie na księżycu” Józefa Haydna (Klaryssa), „Czarodziejskim flecie” (Królowa Nocy) i „Uprowadzeniu z Seraju” (Konstancja) Wolfganga Amadeusza Mozarta, „Opowieściach Hoffmanna” Jacques’a Offenbacha (Olimpia), „Fideliu” Ludwiga van Beethovena (Marcelina) czy „Złotym koguciku” Mikołaja Rimskiego-Korsakowa (Szemachańska Królowa). W Operetce Warszawskiej wcielała się w postać Adeli w „Zemście nietoperza” Johanna II Straussa, a w Warszawskiej Operze Kameralnej w rolę Serpiny w „Służącej panią” Giovanniego Paisiella.

W Monachium zadebiutowała natomiast rolą Królowej Nocy w „Czarodziejskim flecie” Wolfganga Amadeusza Mozarta, a następnie wcielała się tam m.in. w rolę Konstancji w „Uprowadzeniu z Seraju”, Violetty Valéry w „Traviacie” Giuseppe Verdiego, tytułowej bohaterki „Łucji z Lammermoor” Gaetana Donizettiego, Aminy w „Lunatyczce” Vincenza Belliniego czy tytułowej bohaterki „Manon” Julsa Masseneta. W 1977 roku została uhonorowana zaszczytnym tytułem Kammersängerin.

Najważniejszą rolą w karierze Zdzisławy Donat była Królowa Nocy w „Czarodziejskim flecie” Wolfganga Amadeusza Mozarta. Wykonywała ją w latach 70. i 80. XX wieku na najbardziej prestiżowych scenach operowych – na czele z The Metropolitan Opera w Nowym Jorku, Royal Opera House w Londynie, Teatro alla Scala w Mediolanie, Wiener Staatsoper, Teatro San Carlo w Neapolu, Teatro dell’Opera di Roma, San Francisco Opera, Grand Théâtre de Genève, Staatsoper w Hamburgu, Oper Frankfurt, Teatro Colón w Buenos Aires, Deutsche Oper am Rhein w Düsseldorfie, Opernhaus Zürich oraz na letnich festiwalach w Salzburgu, Atenach czy Tokio. Na całym świecie występowała również w roli Łucji z Lammermoor oraz w partiach mozartowskich.

Była wykładowcą Akademii Muzycznej w Krakowie i Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, wykładała również w Daegu w Korei Południowej. Była członkiem jury konkursów wokalnych – Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Stanisława Moniuszki w Warszawie oraz Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Ady Sari w Nowym Sączu.

Ze sceną żegnała się powoli w latach 90. XX wieku. W Warszawie występowała wówczas w rolach Giulietty w „Capuleti i Montecchi” Vincenza Belliniego, Violetty Valéry w „Traviacie”, a także w „Zygfrydzie” (Leśny Ptaszek) i „Parsifalu” (Dziewczyna-Kwiat) Richarda Wagnera.

W 1995 roku pożegnała się z monachijską publicznością, występując na jubileuszowej gali niemieckiego reżysera Kurta Pscherera, który przed laty odkrył jej talent w Poznaniu i zaangażował do roli Królowej Nocy w Staatstheater am Gärtnerplatz. Zaśpiewała koncertową arię „Nehmt meinen Dank, ihr holden Gönner!” Wolfganga Amadeusza Mozarta. Jej polski tytuł brzmi „Przyjmijcie moją wdzięczność, mili dobroczyńcy!”. Utwór niesie przesłanie, że szczęście i dobre relacje z ludźmi wyrastają ze wzajemnej życzliwości, a wdzięczność stanowi naturalną i najpiękniejszą odpowiedź na otrzymane wsparcie.