Odeszła Ileana Cotrubaș, rumuńska sopranistka (1939-2026)

Urodziła się 9 czerwca 1939 roku w Gałaczu w Rumunii. Już jako dziecko występowała w dziecięcym chórze radiowym. W wieku 13 lat została uczennicą Școala Specială de Muzică – szkoły dla muzycznie uzdolnionej młodzieży w Bukareszcie. Następnie doskonaliła swoje umiejętności w konserwatoriach w Bukareszcie i w Wiedniu, gdzie kształciła się m.in. pod kierunkiem Eugenii Elinescu i Constantina Stroescu.

W 1964 roku zadebiutowała na scenie Opery w Bukareszcie jako Yniold w operze „Peleas i Melizanda” Claude’a Debussy’ego. Początkowo wykonywała partie sopranu liryczno-koloraturowego, m.in. Oskara w „Balu maskowym” i Gildy w „Rigoletcie” Giuseppe Verdiego oraz Blondy w „Uprowadzeniu z seraju” Wolfganga Amadeusza Mozarta.

W 1965 roku odniosła sukces na Międzynarodowym Konkursie Wokalnym w 's-Hertogenbosch w Holandii, a rok później triumfowała na Międzynarodowym Konkursie Muzycznym ARD w Monachium. Wkrótce później zaśpiewała rolę Paminy w „Czarodziejskim flecie” Mozarta w Brukseli. Sukces ten otworzył jej drogę do kolejnych ważnych debiutów: w Operze Państwowej w Wiedniu, Operze Państwowej w Hamburgu i Operze Państwowej w Berlinie, a także w Operze we Frankfurcie i na Festiwalu w Salzburgu.

W tym okresie stopniowo poszerzała repertuar, m.in. o Zuzannę w „Weselu Figara”, Zerlinę w „Don Giovannim” i Konstancję w „Uprowadzeniu z seraju” Mozarta, Violettę Valéry w „Traviacie” Verdiego, Mimì w „Cyganerii” Giacoma Pucciniego oraz Zofię w „Kawalerze z różą” Richarda Straussa.

W 1969 roku na Festiwalu w Glyndebourne zaśpiewała partię Melizandy w operze Debussy’ego. Później kreowała tam również tytułową rolę w „La Calisto” Francesca Cavalliego. W 1971 roku zadebiutowała w Royal Opera House w Londynie jako Tatiana w „Eugeniuszu Onieginie” Piotra Czajkowskiego.

Rok 1975 przyniósł jej niespodziewany debiut w mediolańskiej La Scali. Zastępując Mirellę Freni, zaśpiewała partię Mimì w „Cyganerii” Pucciniego. W tej samej roli zadebiutowała również na scenie Lyric Opera of Chicago oraz w The Metropolitan Opera w Nowym Jorku. W późniejszych latach występowała tam m.in. jako Ilia w „Idomeneo” Mozarta i Micaëla w „Carmen” Georgesa Bizeta.

Lata 80. XX wieku przyniosły kolejne ważne role, wśród nich Adinę w „Napoju miłosnym” Gaetana Donizettiego, Neddę w „Pajacach” Ruggera Leoncavalla, Amelię w „Simoniе Boccanegrze”, Elżbietę w „Don Carlosie” i Desdemonę w „Otellu” Verdiego oraz Tytanię w „Śnie nocy letniej” Benjamina Brittena. W 1990 roku zaśpiewała Charlottę w „Wertherze” Jules’a Masseneta.

Wkrótce potem zrezygnowała z kariery scenicznej i poświęciła się pracy pedagogicznej. Prowadziła kursy mistrzowskie, dzieląc się doświadczeniem zdobytym podczas wieloletniej kariery na najważniejszych scenach operowych.

W 1981 roku została uhonorowana w Austrii tytułem „Kammersängerin”. W 1991 roku otrzymała tytuł członka honorowego Opery Wiedeńskiej, a od 1995 roku była honorową obywatelką Bukaresztu.

W 1998 roku ukazała się jej książka „Opernwahrheiten” („Prawdy opery”), będąca zbiorem refleksji na temat pracy artysty-śpiewaka. Cotrubaș nie kryła w niej zdecydowanych poglądów na temat współczesnych trendów reżyserskich i roli śpiewaka w teatrze operowym. 

W 2005 roku zasiadła w jury X Międzynarodowego Konkursu Sztuki Wokalnej im. Ady Sari w Nowym Sączu. Rok później odwiedziła Warszawę jako gość specjalny 11. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena i w ramach festiwalu poprowadziła kurs mistrzowski poświęcony interpretacji dzieł operowych i niemieckiej pieśni.

Była niezwykle świadoma własnych możliwości. Jak sama podkreślała, bardzo starannie kontrolowała obciążenie głosu i ograniczała liczbę przedstawień w sezonie. To pozwoliło jej przez wiele lat utrzymywać dobrą formę wokalną. Jej repertuar rozwijał się stopniowo, a nowe partie wynikały z naturalnej ewolucji głosu i rosnącego doświadczenia scenicznego.

Kilka jej nagrań na trwałe zapisało się w historii fonografii. Szczególnie warto zwrócić uwagę na jej kreację Violetty w „Traviacie”, zarejestrowaną w 1976 roku dla Deutsche Grammophon, z Plácidem Domingiem i Sherrillem Milnesem, pod batutą Carlosa Kleibera. Legendarnym nagraniem jest live „Cyganerii” z 1979 roku z mediolańskiej La Scali, również pod batutą Kleibera, z Cotrubaș i Lucianem Pavarottim w rolach Mimì i Rudolfa.

Znakomite pozostają także jej nagrania Gildy w „Rigoletcie” (DG 1980, z Plácidem Domingiem i Piero Cappuccillim, pod batutą Carla Marii Giuliniego), Zuzanny w „Weselu Figara” (Decca 1978, z José van Damem, Tomem Krausem i Anną Tomową-Sintow, pod batutą Herberta von Karajana) oraz Adiny w „Napoju miłosnym” (CBS 1977, z Plácidem Domingiem, pod batutą Sir Johna Pritcharda).