Urodził się 22 sierpnia 1933 roku w Zabrzu. Wychował się na Górnym Śląsku i przez całe życie podkreślał swoje przywiązanie do rodzinnego regionu.
Zanim zainteresował się muzyką, jego wielką pasją był sport, przede wszystkim pływanie, w którym odnosił sukcesy. Droga do kariery wokalnej rozpoczęła się dość przypadkowo. Za namową działacza klubu Górnik Zabrze trafił do tamtejszego chóru „Bard”, a następnie wziął udział w konkursie „Szukamy młodych talentów”. Zwycięstwo otworzyło mu drogę do profesjonalnej edukacji muzycznej. W nagrodę skierowano go do szkoły muzycznej w Zabrzu, gdzie rozpoczął naukę śpiewu pod kierunkiem profesor Zofii Bielewiczowej.
Podczas służby wojskowej trafił do Zespołu Pieśni i Tańca Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Krakowie. Śpiewał także w chórze Polskiego Radia, a następnie rozwijał umiejętności wokalne w krakowskim środowisku muzycznym, między innymi pod kierunkiem Heleny Oleskiej. W 1954 roku zadebiutował w Krakowie rolą Leńskiego w „Eugeniuszu Onieginie” Piotra Czajkowskiego.
W 1956 roku został solistą Opery Śląskiej w Bytomiu, z którą związał niemal całe swoje życie zawodowe. Przełomowy okazał się jego występ w roli Edgara w „Łucji z Lammermooru” Gaetana Donizettiego, u boku Natalii Stokowackiej, która wcieliła się w postać tytułową.
Dysponował tenorem lirycznym, a w jego repertuarze znajdowały się przede wszystkim partie w operach Wolfganga Amadeusza Mozarta (Tamino w „Czarodziejskim flecie”, Ferrando w „Così fan tutte”, Belmonte w „Uprowadzeniu z seraju”, Don Ottavio w „Don Giovannim”), Gioachina Rossiniego (Almaviva w „Cyruliku sewilskim”), Gaetana Donizettiego (oprócz Edgara w „Łucji z Lammermooru”, także Nemorino w „Napoju miłosnym” i Ernesto w „Don Pasquale”) i Vincenza Belliniego (Elwin w „Lunatyczce”).
Wykonywał również między innymi rolę Alfreda w „Traviacie”, Fentona w „Falstaffie” i Kasja w „Otellu” Giuseppe Verdiego, Młodego Króla w operze „Hagith” i Pasterza w „Królu Rogerze” Karola Szymanowskiego, Maksa w „Wolnym strzelcu” Carla Marii von Webera, Stefana i Damazego w „Strasznym dworze” oraz Dzidziego w „Hrabinie” Stanisława Moniuszki, tytułowego Wertera w operze Jules’a Masseneta, Nadira w „Poławiaczach pereł” Georgesa Bizeta, Alfreda w „Zemście nietoperza” Johanna Straussa syna, Orfeusza w „Orfeuszu w piekle” Jacquesa Offenbacha, tytułowego Alberta Herringa w dziele Benjamina Brittena, Włoskiego Śpiewaka w „Kawalerze z różą” i Narrabotha w „Salome” Richarda Straussa oraz Nerona w „Koronacji Poppei” Claudia Monteverdiego.
W 1963 roku wziął udział w XXV Międzynarodowym Konkursie Śpiewaczym w Genewie, na którym zdobył II nagrodę. Sukces ten otworzył mu drogę do występów na zagranicznych scenach operowych. W 1967 roku wystąpił w Berlinie w roli Rudolfa w „Cyganerii” Giacoma Pucciniego, a w latach 1968–1970 był związany z Operą w Zurychu. Występował tam w takich operach, jak „Czarodziejski flet” i „Uprowadzenie z seraju” Mozarta, „Włoszka w Algierze” Rossiniego, „Rusałka” Antonína Dvořáka oraz „Kawaler srebrnej róży” Straussa. Występował również w Wiedniu, Teatrze Wielkim w Warszawie i w Operze Wrocławskiej.
Istotną częścią jego działalności artystycznej była muzyka oratoryjna i kantatowa. W jego repertuarze znajdowały się wszystkie dzieła estradowe Krzysztofa Pendereckiego. W 1985 roku w nowojorskiej Carnegie Hall oraz Symphony Hall w Bostonie wykonał solową partię tenorową w „Polskim Requiem” Krzysztofa Pendereckiego.
Motyw przewodni Eufonii 2026 nawiązuje do japońskiej sztuki „kintsugi”, polegającej na naprawianiu potłuczonej ceramiki przy użyciu złota. Jej filozofia stała się metaforą historii i kultury Europy Środkowo-Wschodniej – regionu naznaczonego konfliktami i trudnymi doświadczeniami, ale zarazem bogatego w różnorodne tradycje i wzajemne inspiracje. Muzyka pełni w tej opowieści rolę symbolicznego spoiwa, które pozwala budować mosty ponad podziałami, przywracać pamięć i poszukiwać nadziei.
Festiwal rozpocznie się 12 listopada koncertem Baltic Neopolis Orchestra w Bałtyckim Porcie Kultury w Szczecinie. Dzień później, 13 listopada, odbędzie się uroczysta inauguracja w Teatrze Wielkim w Łodzi, podczas której wystąpi Kristine Opolais – jedna z najbardziej cenionych łotewskich sopranistek, która zdobyła międzynarodowe uznanie na scenach takich teatrów, jak The Metropolitan Opera w Nowym Jorku, mediolańska La Scala i londyńska Royal Opera House.
Artystce towarzyszyć będzie Orkiestra Teatru Wielkiego w Łodzi pod batutą Rafała Kłoczki. W programie znajdą się arie z oper między innymi Giacoma Pucciniego, Giuseppe Verdiego, Antonína Dvořáka, Francesca Cilei, Amilcare Ponchiellego i Umberta Giordana, a także fragmenty instrumentalne z rzadziej wykonywanych oper polskich twórców przełomu XIX i XX wieku: Romana Statkowskiego, Henryka Jareckiego i Zygmunta Noskowskiego.
Jednym z najważniejszych wydarzeń festiwalu będzie prawykonanie utworu Zygmunta Krauzego „Spróbuj opiewać okaleczony świat” do tekstu poety Adama Zagajewskiego, będącego muzyczną refleksją nad kondycją współczesnego świata, jego cierpieniem, pięknem i kruchością. Kompozycja na sopran i orkiestrę zabrzmi 18 listopada w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Tego samego wieczoru Zygmunt Krauze wystąpi również jako solista w swoim II Koncercie fortepianowym. Program uzupełni IV Symfonia G-dur Gustava Mahlera. Orkiestrę Symfoniczną Filharmonii Śląskiej poprowadziYaroslav Shemet, a partię sopranową wykona Joanna Kędzior.
Ważnym punktem programu będzie także monumentalne „Credo” Krzysztofa Pendereckiego, które zabrzmi 20 i 21 listopada w Filharmonii Krakowskiej, 23 listopada w Filharmonii Narodowej w Warszawie oraz 6 grudnia w Dębicy. Dzieło z 1998 roku, łączące tekst chrześcijańskiego wyznania wiary z nowoczesnymi środkami muzycznymi, wykonają Ukraiński Chór Dziecięcy, skupiający dzieci, które znalazły schronienie w Polsce po opuszczeniu ojczyzny, Orkiestra i Chóry Filharmonii Krakowskiej pod dyrekcją Michała Klauzy oraz soliści: Natalia Rubiś, Karolina Sikora, Anna Radziejewska, Rafał Żurek i Artur Janda.
W programie festiwalu znalazła się również opera „Czarodziejska góra” Pawła Mykietyna, skomponowana do libretta Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk na podstawie powieści Thomasa Manna. Spektakl w reżyserii Andrzeja Chyry, ze scenografią Mirosława Bałki i kostiumami Magdaleny Maciejewskiej, zostanie zaprezentowany 20, 21 i 22 listopada w Nowym Teatrze w Warszawie. Kierownictwo muzyczne objął Adam Banaszak.
Miłośników muzyki orkiestrowej zainteresuje koncert Liepāja Symphony Orchestra, zaplanowany na 27 listopada w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Łotewski zespół poprowadzi Guntis Kuzma. W programie znajdą się „Trzy utwory w dawnym stylu” Henryka Mikołaja Góreckiego, fantazja skrzypcowa „Vox Amoris” Pēterisa Vasksa z udziałem solistki Kristīne Balanas oraz II Symfonia D-dur Jeana Sibeliusa, często odczytywana jako muzyczny wyraz fińskiej tożsamości i dążeń niepodległościowych.
Z kolei 28 listopada w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego wystąpi Orkiestra Polskiego Radia pod batutą Bassema Akikiego. W pierwszej części wieczoru zabrzmi „Muzyka żałobna” Witolda Lutosławskiego oraz Koncert na flet i orkiestrę Elżbiety Sikory, z solową partią Any de la Vegi. Po przerwie orkiestra wykona jedno z najbardziej znanych i cenionych dzieł Béli Bartóka – „Koncert na orkiestrę”, ukazujący wirtuozerię i możliwości brzmieniowe poszczególnych grup instrumentów.
Integralną częścią Eufonii pozostaje cykl Alterfonie, prezentujący projekty z pogranicza jazzu, elektroniki, improwizacji i muzyki eksperymentalnej. Wśród propozycji warto zwrócić uwagę na koncert zespołu Bastarda, który 24 listopada w warszawskim klubie SPATiF zaprezentuje autorskie interpretacje muzyki z filmów Andrzeja Wajdy. Dzień później Baasch wystąpi w Nowym Teatrze z projektem „Highest Point”, opartym na swojej muzyce filmowej i teatralnej. Z kolei 27 listopada w Planetarium Centrum Nauki Kopernik Etnobotanika zaprezentuje program „Kosmobotanika”, będący muzyczną opowieścią inspirowaną wyobrażeniami o podróżach kosmicznych w czasach PRL-u.
Zamówione wspólnie przez warszawski teatr i Metropolitan Opera dzieło jest kolejnym wyrazem wsparcia obu instytucji dla Ukrainy. Z tej samej solidarności wyrosła Ukrainian Freedom Orchestra, przy współpracy Petera Gelba i Waldemara Dąbrowskiego. Zespół, łączący muzyków pracujących w Ukrainie, uchodźców i artystów ukraińskiej diaspory, w 2026 roku po raz piąty rozpoczął tournée w Warszawie. Jego bronią pozostaje sztuka. Sercem przedsięwzięcia jest Keri-Lynn Wilson, kanadyjska dyrygentka o ukraińskich korzeniach, prywatnie żona Gelba. Nawet jeśli tego rodzaju inicjatywy mają również wymiar wizerunkowy i marketingowy, nie umniejsza to ich znaczenia ani dobra, które przynoszą. Ale osobną sprawą pozostaje ocena ich artystycznych efektów.
Wobec tragedii opowiedzianej w „Matkach Chersonia” uwagi o brzmieniu orkiestry, tempie narracji czy urodzie głosów mogą wydawać się drugorzędne. Porwania ukraińskich dzieci, rozpacz ich rodzin i bezwzględność rosyjskiej machiny przemocy skupiają uwagę przede wszystkim na ludzkim cierpieniu. Jednak szlachetność intencji nie zastąpi muzyki ani teatru.
Wojna zmienia mapę
Opera od dawna przygląda się przemocy, władzy i społecznym podziałom. Dzisiejsze zamówienia kompozytorskie coraz częściej jednak reagują na doświadczenia, które znamy z codziennych wiadomości. Wojna, samotność, technologia: opera szuka języka dla współczesności, a przy okazji także nowych odbiorców. Fascynującym świadectwem naszych czasów, że poszukiwania „zwierciadła rzeczywistości” mają miejsce także w operze, nie tylko filmie, literaturze, czy tetrze dramatycznym. Ale o dalszym życiu utworu rozstrzygają siła postaci, jakość libretta i partytury.
To trzecia opera Maxima Kolomiietsa, ukraińskiego kompozytora i oboisty, absolwenta Narodowej Akademii Muzyki Ukrainy w Kijowie. Twórca działa również na polu elektroniki jako InnerLicht, swobodnie poruszając się między różnymi sposobami organizowania dźwięku.
Autorem libretta jest amerykański dramatopisarz George Brant, który na potrzeby operalizacji „Grounded” opracował również własną sztukę. W „Matkach Chersonia” punktem wyjścia stały się prawdziwe historie kobiet próbujących odzyskać dzieci wywiezione pod pozorem wakacyjnego wypoczynku na okupowany Krym. Bliski geograficznie cel okazuje się niemal niedostępny. Wojna zmienia mapę, a urzędnicza procedura staje się kolejnym narzędziem przemocy.
Otrzymujemy ciąg obrazów, swoistych scen lirycznych, przywodzących na myśl „Cyganerię” czy „Eugeniusza Oniegina”. Oddech od tragedii przynoszą, niczym w ultradramatycznej „Mocy przeznaczenia” fragmenty komediowe, jak np. miłość Olhy i Kierowcy Autobusu. Całość jest dobrze pomyślana, choć nie zawsze dostatecznie zwięzła — zwłaszcza w drugim akcie narracja nadmiernie się rozciąga.
Nie w pełni przekonuje mnie natomiast sposób, w jaki angielszczyzna łączy się tu z muzyką. Słowa brzmią chwilami twardo, mało śpiewnie. Zastrzeżenie dotyczy ich osadzenia w tej konkretnej partyturze, nie zaś samego języka, który ma przecież bogatą tradycję operową. Zastanawiałem się, czy ukraiński nie nadałby tej opowieści większej naturalności i emocjonalności, także jeśli chodzi o frazę.
Partytura silniejsza od batuty
Ale ostatecznie w operze najważniejsza jest muzyka, bo nawet najważniejszy temat i najbardziej sugestywny obraz potrzebuje partytury, która nada im własne życie. Kolomiiets pod tym względem ma wiele do powiedzenia. Jego muzyka jest przystępna, często melodyjna, wyraźnie ciążąca ku tonalności, są tu odległe skojarzenia z Beethovenem i Mahlerem, ale także dramatyczna ostrość Szostakowicza czy ekspresjonistyczne napięcie Schönberga. To nie jest jednak kolekcja zapożyczeń. Kompozytor buduje spójny świat, w którym śpiew pozostaje istotnym narzędziem wyrazu. Pięknie działa obecność bandury, na której gra Volodymyr Voyt. Ten tradycyjny ukraiński instrument strunowy szarpany, łączący cechy lutni i cytry, wnosi do partytury rozpoznawalną barwę i kulturową tożsamość narodową.
Tym bardziej rozczarowuje interpretacja Keri-Lynn Wilson, która nie wydobyła z partytury dostatecznej siły dramatycznej. Dyrygentka nie zbudowała wyrazistych kontrastów, kulminacjom zabrakło impetu, a frazom — zdecydowanego wyczucia dramaturgicznych proporcji. Pod jej batutą orkiestra brzmiała często mgliście i bezbarwnie, daleko od wyrazistości, którą ten sam zespół zachwycał w „Pasażerce” czy „Czarnej masce”. Piękno poszczególnych fragmentów przebijało się mimo tych ograniczeń, lecz znaczna część dramatycznego potencjału muzyki pozostała niewykorzystana.
Głosy, które zostają
Najpełniej wydobywali ją soliści. Kolomiiets doskonale czuje głos i wie, jak wyposażyć postać w muzykę. Trzy główne bohaterki mają rozbudowane, popisowe i wymagające partie. Izabela Matuła jest znakomitą Kateryną. Zachowuje urodę w całej skali, również wtedy, gdy artystka nadaje mu największą siłę wyrazu. Potrafi wznieść się na poziom intensywnego teatru wokalnego: emocja ma tu ciężar, a głos nie traci piękna. W jej kreacji rozpacz i determinacja wynikają ze sposobu prowadzenia muzyki, dlatego działają tak mocno.
Równie ciekawą rolę tworzy Kamila Dutkowska jako Dasza. Słodycz lirycznego sopranu łączy ze świetną kontrolą oddechu i wyczuciem dramatycznego sensu. Po tytułowej „Julietcie” Martinů we Wrocławiu to kolejna znakomita kreacja tej artystki w repertuarze XX i XXI wieku, potwierdzająca, jak ciekawie rozwija się jej sceniczna osobowość.
Małgorzata Walewska jako Olha wzrusza, powściągając swój sceniczny temperament i nadając mu bardziej skupiony wyraz. Choć chwilami jej ekspresja pozostaje bardzo intensywna, artystka przekonuje ciepłem i czułością, tworząc wyrazistą, wzruszającą bohaterkę i wielbiciele artystki mogą być szczęśliwi. Zresztą sama partia mogłaby stać się marzeniem wielu dramatycznych mezzosopranów. Ciekawie napisane są także partie córek: Hanna Sosnowska-Bill (Lilia) i Weronika Wojtkowska (Ołena) przekonująco wcielają się w role porwanych nastolatek.
Nawet mniejsze postacie otrzymują wyraziście napisane epizody i popisowe sceny. Świetni są Tadeusz Szlenkier jako Kierownik Obozu i Andrei Bondarenko jako Witalij, a szczególnie zapada w pamięć Ólafur Sigurdarson w roli Kierowcy Autobusu. Adrian Domarecki wiarygodnie tworzy Kostię, chłopca poddanego rosyjskiej indoktrynacji. To jedna z bardziej niepokojących postaci: pokazuje, jak głęboko propaganda potrafi ingerować w myślenie dziecka. Bardzo dobrze wypadają także Tomasz Rak jako Organizator Misji Ratunkowej i Elissa Pfaender jako zdradziecka nauczycielka Tetiana Borysowa. Pojawienie się Marii w wykonaniu Katarzyny Wietrzny wywołuje sceniczny dreszcz, choć sam śpiew rozczarowuje zbyt ostrym brzmieniem.
Inscenizacja Barbary Wysockiej przytłacza. Można zrozumieć tę decyzję: świat przedstawiony ma odbierać poczucie bezpieczeństwa, a dokumentalny materiał przypominać, że historia wciąż trwa. Projekcje Wysockiej i Artura Sienickiego współtworzą opresyjną atmosferę. Z czasem jednak ciężar obrazu zaczyna spowalniać przedstawienie. Choć są przy tym rozwiązania znakomite, zwłaszcza sceny w obozie i podróż autobusem. Duża w tym zasługa scenografii Barbary Hanickiej, kostiumów Julii Kornackiej i świateł Marca Heinza.
Nowojorska premiera została zapowiedziana na kwiecień 2028 roku, z Aleksandrą Kurzak wśród wykonawczyń głównych partii. Ciekaw jestem, jak przedstawienie wybrzmi w Metropolitan Opera i czy do tego czasu ulegnie zmianom. Losy wcześniejszych koprodukcji obu teatrów, choćby „Mocy przeznaczenia” Mariusza Trelińskiego, pokazały, że wersja znana z Warszawy nie musi być ostateczna.
Dobrze, że dzięki ARTE i TVP Kultura spektakl dotarł także do szerzej publiczności, szkoda że nagranie udostępniono na tak krótko — ta opera zasługuje na szerszy i trwalszy obieg. O jej miejscu w repertuarze zdecydują kolejne realizacje. Już dziś jednak Kolomiiets pokazał, że współczesna opera może podejmować najboleśniejsze tematy, nie rezygnując z piękna śpiewu. „Matki Chersonia” pozostają ważnym przeżyciem, a głosy ich bohaterek wybrzmiewają długo po zakończeniu spektaklu.
Tytułowa Iris i jej niewidomy ojciec, zwany Ślepcem, mieszkają w podziemnej grocie, stanowiącej swoistą enklawę niewinności w świecie, w którym człowieczeństwo uległo degradacji. Kontrast między tymi dwoma rzeczywistościami podkreślają papierowe kwiaty wykonane techniką origami, wypełniające ich schronienie. Otaczająca ich dzielnica Yoshiwara, do której zostaje porwana Iris, jawi się natomiast jako przestrzeń zrujnowanych budynków, przemocy i uprzedmiotowienia człowieka. Jak podkreśla reżyser, Iris jest niczym kwiat rozkwitający pośród błota – symbolem czystości i niewinności, wystawionym na brutalną konfrontację z ludzkim okrucieństwem i pragnieniem zawładnięciem drugim człowiekiem.
Scenografię zaprojektował Davide Signorini, a autorką projektów kostiumów jest Nika Campisi. Choreografię przygotował Marco Caudera, a za reżyserię świateł odpowiada Gianni Bertoli. Za pulpitem dyrygenckim stanie Andrea Battistoni, dyrektor muzyczny Teatro Regio w Turynie.
W tytułowej roli występują Erika Grimaldi i Iwona Sobotka. Angelo Villari i Samuele Simoncini wcielają się w rolę Osaki. Partię Kioto wykonują Roberto Frontali i Manel Esteve Madrid, a rolę Ślepca powierzono Luce Tittoto i Mariano Buccino. Iwona Sobotka wystąpi w dniach 8, 15 i 18 listopada, a pozostałe spektakle zaplanowano na 5, 10 i 17 listopada 2026 roku.
W Taiwan National Performing Arts Center wykona partę I sopranu w VIII Symfonii Es-dur Gustawa Mahlera, zwanej jako „Symfonia Tysiąca”. Partię Roksany w koncertowym wykonaniu „Króla Rogera” Karola Szymanowskiego zaśpiewa z Finnish Radio Symphony Orchestra. Wystąpi także w Messa da Requiem” Verdiego z Singapore Symphony Orchestra oraz w „Missa Solemnis” Ludwiga van Beethovena z RAI National Symphony Orchestra. Solową partię w III Symfonii op. 36 „Symfonii pieśni żałosnych” Henryka Mikołaja Góreckiego wykona z London Philharmonic Orchestra, a partię sopranową w „Ein Deutsches Requiem” Johannesa Brahmsa – podczas ChoralSpace Berlin.
Polska publiczność będzie miała okazję usłyszeć artystkę między innymi podczas Koncertów Noworocznych z Cavatina Philharmonic Orchestra w Bielsku-Białej, recitalu solowego z pianistą Lechem Napierałą w Filharmonii Łódzkiej oraz wykonania „Gurre-Lieder” Arnolda Schönberga w Filharmonii Narodowej w Warszawie.
„Carmen” Georges’a Bizeta to jedna z najczęściej wystawianych oper świata. Jej muzyka dawno przekroczyła granice operowych teatrów, a kilka fragmentów, np. Habanera i aria Torreadora skutecznie zadomowiły się w kulturze popularnej. Pamiętam, że jako dzieci śpiewaliśmy w przedszkolu melodię Escamilla z polskim tekstem „Zabiłem byka”, choć nie mieliśmy, rzecz jasna, pojęcia, jak okrutną historię opowiada ta opera.
O „Carmen” powiedziano już chyba wszystko. Wystawiano ją klasycznie i nowocześnie, bajkowo i brutalnie, w świecie pełnym hiszpańskiego słońca i w rzeczywistości pozbawionej jakiegokolwiek piękna. A przecież za tymi wszystkimi interpretacjami kryje się dramat niezwykle okrutny, opowiedziany muzyką, w której właściwie nie ma słabszych momentów. Tym większą sztuką jest odnaleźć w tym dziele coś nowego, nie próbując za wszelką cenę udowadniać własnej oryginalności.
Brazylijski reżyser André Heller-Lopes potrafił to zrobić. Jego „Carmen” w Operze Śląskiej jest przedstawieniem barwnym, efektownym, pełnym scenicznego życia, ale jednocześnie konsekwentnym dramaturgicznie. Reżyser proponuje kilka zaskakujących rozwiązań, nie sprzeniewierzając się ani muzyce Bizeta, ani istocie opowieści.
Wyobraźnię Hellera-Lopesa mogliśmy już poznać w bytomskiej „Rzekomej ogrodniczce” Mozarta, w której intryga kryminalna stała się pretekstem do spotkania legendarnych detektywów: panny Marple, Herkulesa Poirot, Sherlocka Holmesa, a nawet kapitana Klossa. Tym razem reżyser przeniósł akcję do Hiszpanii lat trzydziestych XX wieku, w realia wojny domowej i rodzącej się dyktatury generała Franco. Pozostajemy więc w świecie historycznym, ale bliższym naszej wyobraźni niż dziewiętnastowieczna Sewilla. O koncepcji przedstawienia, w której kolejnym aktom odpowiadają cztery pory roku, pisaliśmy już na portalu ORFEO.
Ta zmiana czasu pozwoliła również stworzyć kostiumy pełne przepychu, koloru i historycznego wyczucia. Sofia Di Nunzio (kostiumy) wykreowała świat niezwykle atrakcyjny wizualnie, a Renato Theobaldo (scenografii) zamknął akcję w jednej, znakomicie pomyślanej i funkcjonalnej przestrzeni. Ogromną rolę odgrywa także reżyseria świateł Gonzala Córdovy, budująca zarówno nastrój ulicznego święta, jak i intymność najbardziej dramatycznych scen.
Heller-Lopes znakomicie operuje kontrastem. Potrafi pokazać niemal orgiastyczną radość ulicznego tłumu, ożywić scenę pochodem olbrzymich głów, rozbawić epizodem z rozedrganymi zakonnicami i niesfornymi dziećmi, by za chwilę całkowicie zmienić ton opowieści. Ruch sceniczny przygotowany przez Franklina Dávalosa służy tu przede wszystkim budowaniu teatralnego życia, nie zaś efektownym popisom choreograficznym.
Najbardziej przejmujące okazują się jednak momenty, w których scena pustoszeje, a w centrum pozostaje człowiek ze swoimi namiętnościami, lękami i bezradnością. Niektóre obrazy, zwłaszcza finał drugiego aktu, zapadają głęboko w pamięć. To teatr pełen blasku, ale także prawdziwego napięcia.
O premierowym wieczorze, w którym wystąpili inni wykonawcy głównych partii, pisał już na ORFEO Adrian Nowak w recenzji „Wieczór w kolorze namiętności”. Ja oglądałem drugie przedstawienie, w którym wystąpiło w nim kilku młodych artystów, dla których spotkanie z muzyką Bizeta jest ważnym krokiem w operowej karierze.
Aleksandra Gawrych – Micaëla z charakterem
Jednym z najpiękniejszych wydarzeń tego wieczoru był występ Aleksandry Gawrych w partii Micaëli. Dla młodej sopranistki był to potrójny debiut: na scenie teatru operowego, w nowej partii i w pełnospektaklowej produkcji.
Artystkę pamiętam z Międzynarodowego Konkursu Wokalistyki Operowej im. Adama Didura, podczas którego zdobyła drugą nagrodę. Zwróciła również moją uwagę podczas ubiegłorocznego I Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Bogdana Paprockiego w Bydgoszczy. Pisałem wtedy o nieoczywistych wyborach repertuarowych, m. in. jej Izoldzie – pełnej blasku, słodyczy i wokalnej pewności. Gawrych nie forsowała głosu, nie próbowała imponować jego siłą, lecz swobodnie prowadziła hipnotyczną, wagnerowską frazę.
Podobne zalety odnalazłem teraz w jej Micaëli. Śpiewaczka dysponuje głosem aksamitnym, bogatym w odcienie, o naturalnej szlachetności brzmienia. Już dziś słychać w nim potencjał znacznie wykraczający poza tradycyjnie liryczne partie i myślę, że będzie idealna w partiach Verdiowskich.
Okazała się również znakomita scenicznie. Jej Micaëla nie jest niewinną dziewczyną z rodzinnego miasteczka Don Joségo, skazaną na przegraną rywalizację z Carmen. W tej inscenizacji otrzymuje ważniejszą rolę. Nie chcę zdradzać finału, ponieważ reżyser przygotował prawdziwe zaskoczenie. Powiem tylko, że Micaëla potrafi tutaj przeobrazić się w nieustraszoną, bezwzględną boginię zemsty. To jedna z najbardziej interesujących interpretacji tej postaci, jakie ostatnio widziałem.
Carmen bez romantycznego nimbu
Po raz pierwszy na bytomskiej scenie wystąpiła także Valentina Pluzhnikova, ukraińska mezzosopranistka, artystka o silnej osobowości, imponującej ekspresji i plastycznym, szeroko prowadzonym głosie. Swobodnie operuje zarówno górnym rejestrem, jak i mięsistymi, nasyconymi dźwiękami piersiowymi.
W ubiegłym sezonie mogliśmy ją oglądać w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w roli pani Quickly w „Falstaffie” Verdiego. W recenzji „Utracona tajemnica Falstaffa” porównywałem swobodę jej śpiewu do wielkiej Fedory Barbieri, zwracając uwagę na bogactwo dolnego rejestru i naturalność wokalnej ekspresji.
W „Carmen” wszystkie te zalety znalazły znakomite zastosowanie. Pluzhnikova stworzyła bohaterkę gwałtowną, żywiołową i bezkompromisową. Jej Carmen nie jest romantycznym symbolem wolności, kobietą, której niezależność każe nam wybaczać wszystko. Przeciwnie – śpiewaczka odarła ją z romantycznego nimbu, pokazując postać bezduszną, upartą, skupioną przede wszystkim na sobie. Owszem, Carmen kocha wolność. Ale może jeszcze bardziej kocha samą siebie? W interpretacji Pluzhnikovej jest w niej coś niepokojąco okrutnego. To kobieta fascynująca, ale też taka, przed którą należałoby uciekać.
Tenor i baryton w ogniu namiętności
Bardzo udanie w partii Escamilla zaprezentował się Łukasz Klimczak, dla którego wcześniejszy występ w bytomskiej „Rzekomej ogrodniczce” w reżyserii André Hellera-Lopesa był scenicznym debiutem. Przyznam, że w tej partii osobiście wolę głosy o ciemniejszym, bardziej basowym brzmieniu, z mocno zaznaczonym dolnym rejestrem. Klimczak zaproponował jednak Escamilla nieco innego – bardziej lirycznego, pełnego wdzięku i naturalnej elegancji. Jego torreador uwodził nie tyle potęgą głosu, ile swobodą, lekkością frazy i scenicznym urokiem.
Po raz pierwszy z rolą Don Joségo zmierzył się także Sławomir Naborczyk. Dysponuje bogatym tenorem, wyraźnie predestynowanym do repertuaru spinto i partii o dużym ciężarze dramatycznym. W głosie słychać siłę, temperament i potencjał, by w przyszłości mierzyć się z najtrudniejszymi zadaniami, choć artysta musi pracować nad tym, by lepiej rozłożyć napięcia, opanować emocje i znaleźć właściwe proporcje między liryzmem a dramatyzmem.
Postacie Frasquity i Mercédès nie są w libretcie szczególnie wyraziście zarysowane, jednak w bytomskiej inscenizacji (Joanna Kędzior i Justyna Rapacz) otrzymały własne charaktery. Nie są potulnymi towarzyszkami Carmen, lecz kobietami o silnych osobowościach, skłonnymi do sprzeciwu, niepozbawionymi własnych sekretów i przewinień.
Piotr Mazurek poprowadził orkiestrę Opery Śląskiej z temperamentem i energią, umiejętnie różnicując nastroje. Nie zabrakło ani dramatycznej siły, ani lirycznej subtelności, tak istotnej w muzyce Bizeta. Dyrygent potrafił wydobyć z partytury jej teatralny nerw, pozostawiając jednocześnie przestrzeń dla wokalnej ekspresji solistów.
W Opéra de Dijon przygotowywana jest nowa inscenizacja „Kopciuszka” Gioachina Rossiniego. Reżyserkę Mirabelle Ordinaire zainteresował kontrast między tym, kim jesteśmy, a tym, jak postrzegają nas inni. Historię Kopciuszka, nawiązującą do baśni Charles’a Perraulta, przeniosła w świat inspirowany twórczością Lewisa Carrolla, a zwłaszcza jego powieścią „Po drugiej stronie lustra”, będącą kontynuacją „Alicji w Krainie Czarów”. Podobnie jak w literackim świecie Carrolla, rzeczywistość pełna jest tu paradoksów i złudzeń.
Scenografię zaprojektowała Philippine Ordinaire, siostra reżyserki. W ich koncepcji lustra i ruchome schody tworzą fantastyczny świat, w którym granica między rzeczywistością a wyobraźnią staje się płynna. Kostiumy przygotowuje Violaine Thel, za reżyserię świateł odpowiada Nathalie Perrier, a za choreografię – Sandrine Chapuis.
Kierownictwo muzyczne premiery objęła Nil Venditti. W rolę Angeliny, tytułowego Kopciuszka, wcieli się mezzosopranistka Marine Chagnon, a w roli Don Ramira wystąpi polski tenor Krzysztof Lachman. W obsadzie znaleźli się również między innymi Vincenzo Taormina (Don Magnifico), Fanny Soyer (Clorinda), Axelle Saint-Cirel (Tisbe), Mikhail Timoshence (Dandini) oraz Valerio Morelli (Alidoro). W spektaklu weźmie udział także sześcioro tancerzy i akrobatów. Nowa inscenizacja przygotowywana jest w koprodukcji z Opéra national du Rhin. Premiera odbędzie się 4 listopada w Dijon, a kolejne przedstawienia zaplanowano na 6, 8 i 10 listopada 2026 roku.
Na swoim koncie ma występy między innymi na Rossini Opera Festival w Pesaro, Wielkanocnym Festiwalu Ludwiga van Beethovena w Warszawie, Festiwalu Opera Rara w Krakowie, w Badisches Staatstheater w Karlsruhe, Rosendal Teater w Trondheim, Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie, Filharmonii Poznańskiej, Warszawskiej Operze Kameralnej oraz Teatrze Wielkim w Łodzi. Wziął również udział w koncercie „A Te, o Cara. Koncert Trzech Tenorów”, autorskim projekcie ORFEO Fundacji im. Bogusława Kaczyńskiego według koncepcji Tomasza Pasternaka.
Mała Anatewka, żydowska wioska na rubieżach carskiej Rosji. Tutaj życie od pokoleń toczy się według ustalonego porządku. Tradycja określa rodzinne powinności, wyznacza codzienne zwyczaje i podpowiada odpowiedzi na najważniejsze pytania. Ale świat zaczyna się zmieniać, a wraz z nim marzenia i oczekiwania młodego pokolenia.
W samym środku tych przemian stoi Tewje Mleczarz – człowiek prosty, głęboko wierzący, obdarzony niezwykłym poczuciem humoru i skłonnością do nieustannych rozmów z Bogiem. Marzy o bogactwie, kocha swoją rodzinę, ale coraz trudniej przychodzi mu zaakceptowanie wyborów dorastających córek, które pragną same decydować o własnym losie.
„Skrzypek na dachu” opowiada o miłości, rodzinie i przywiązaniu do tradycji, lecz także o odwadze potrzebnej do zmiany. Obok humoru i rodzinnych perypetii pojawia się coraz wyraźniejszy cień historii. Losy mieszkańców Anatewki stają się opowieścią o utracie świata, który wydawał się niezmienny, oraz o konieczności poszukiwania własnego miejsca na nowo.
Muzyka, którą zna cały świat
Musical „Skrzypek na dachu”, z muzyką Jerry’ego Bocka, tekstami piosenek Sheldona Harnicka i librettem Josepha Steina, miał swoją broadwayowską premierę w 1964 roku. Inspiracją były opowiadania Szolema Alejchema o Tewjem Mleczarzu. Siedem lat później Norman Jewison przeniósł musical na ekran, nadając opowieści filmowy rozmach.
Trudno wyobrazić sobie „Skrzypka na dachu” bez piosenek, które na trwałe weszły do historii musicalu. Słynne „Gdybym był bogaczem” („If I Were a Rich Man”) stało się muzyczną wizytówką Tewjego, a „Tradycja” („Tradition”) jednym z najbardziej rozpoznawalnych numerów otwierających w dziejach gatunku. Nie mniej poruszające pozostaje „To świt, to zmrok” („Sunrise, Sunset”) – pełna nostalgii pieśń o przemijaniu i dorastaniu dzieci.
Muzyka nie jest tutaj jedynie ozdobą filmowej opowieści. Pozwala lepiej zrozumieć bohaterów, ich pragnienia i uczucia, których nie zawsze potrafią wyrazić słowami. O niesłabnącej popularności tego dzieła świadczą także jego kolejne realizacje teatralne. Na łamach ORFEO pisaliśmy m.in. o „Skrzypku na dachu” w Teatrze Muzycznym w Poznaniu.
Sercem filmu pozostaje kreacja Chaima Topola, izraelskiego aktora i śpiewaka, który stworzył jedną z najbardziej charakterystycznych postaci w historii kina muzycznego. Jego Tewje potrafi w jednej chwili rozbawić publiczność, by za moment wzruszyć bezradnością wobec zmieniającego się świata. Za tę rolę Topol otrzymał Złoty Glob i nominację do Oscara.
W rolę Golde, żony Tewjego, wcieliła się Norma Crane, tworząc postać kobiety stanowczej, praktycznej i mocno przywiązanej do rodzinnych zasad. Trzy najstarsze córki Tewjego zagrały Rosalind Harris (Tzeitel), Michele Marsh (Hodel) i Neva Small (Chawa). W obsadzie znaleźli się również Leonard Frey jako Motel, Paul Michael Glaser jako Perczyk, Paul Mann jako Lejzer Wolf oraz Molly Picon jako swatka Jente.
Film otrzymał osiem nominacji do Oscara, zdobywając trzy statuetki – za muzykę, zdjęcia i dźwięk. Za adaptację muzyczną odpowiadał John Williams, późniejszy twórca ścieżek dźwiękowych do „Gwiezdnych wojen” czy „Listy Schindlera”. Był to jego pierwszy Oscar. Partie skrzypcowe wykonał natomiast legendarny skrzypek Isaac Stern.
„Skrzypek na dachu” ponownie na wielkim ekranie
Powrót filmu do kin jest doskonałą okazją, by odkryć jego piękno na nowo. Wielki ekran pozwala w pełni docenić zdjęcia, rozmach scen zbiorowych i bogactwo muzyki, która od ponad pół wieku towarzyszy kolejnym pokoleniom widzów.
Serię pokazów rozpocznie uroczysta repremiera 3 listopada 2026 roku w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie. W listopadzie i grudniu film będzie prezentowany również w innych polskich kinach.
Dla tych, którzy znają „Skrzypka na dachu” niemal na pamięć, będzie to spotkanie z ukochanymi bohaterami i melodiami. Dla młodszych widzów – okazja do odkrycia jednego z najpiękniejszych musicali w historii kina.
Bo choć świat Tewjego przeminął, opowiedziana w filmie historia wciąż pozostaje aktualna. A kiedy rozbrzmiewają pierwsze dźwięki „Tradycji”, trudno nie dać się ponownie porwać magii Anatewki.
Na pokazy zaprasza KinoMaestro.pl, dystrybutor prezentujący polskim widzom klasykę światowego kina, opery i koncertów.
„Skrzypek na dachu” w kinach – listopad i grudzień 2026
Najbardziej zwyczajny, a zarazem szczególnie przejmujący obraz odchodzenia odnajdujemy w „Cyganerii”. Śmierć Mimi nie ma w sobie nic z wielkiej operowej tragedii – bohaterka umiera w otoczeniu przyjaciół, w skromnym mieszkaniu, w świecie codziennych trosk, drobnych radości i niespełnionych marzeń. Giacomo Puccini nie idealizuje jej ostatnich chwil, a pokazuje przede wszystkim bezradność tych, którzy zostają, i bolesny moment uświadomienia sobie straty. A w finałowej scenie, gdy Rodolfo dowiaduje się, że ukochana nie żyje, muzyka zdaje się na chwilę zatrzymywać świat…
W „Traviacie” śmierć również przychodzi do młodej kobiety. Alfredo powraca do Violetty, która na moment odzyskuje siły i zaczyna wierzyć, że jeszcze może czekać ją wspólna przyszłość, jest jednak śmiertelnie chora i wie, że jej życie dobiega końca. Szczególnie przejmująco brzmi aria „Addio del passato”, będąca pożegnaniem z marzeniami i wszystkim, czego Violetta nie zdoła już przeżyć.
W operze śmierć nie zawsze oznacza jednak wyłącznie koniec. Niekiedy staje się przejściem do innego wymiaru – spełnieniem, którego nie można osiągnąć w ziemskim życiu. Taką interpretację odnajdujemy w „Tristanie i Izoldzie”. W finale dzieła śpiew Izoldy, pochylonej nad martwym Tristanem, stopniowo zatraca się narastającej, potężnej fali orkiestrowej. W słynnej „Liebestod” śmierć staje się mistycznym zespoleniem kochanków, przekroczeniem granic indywidualnego istnienia. Richard Wagner prowadzi słuchacza ku muzycznej ekstazie, w której granica między życiem a śmiercią przestaje być oczywista.
Podobny motyw pojawia się w finale „Aidy” Verdiego. Tytułowa bohaterka i Radames zostają zamknięci w grobowcu, gdzie nikt już nie może ich rozdzielić. Ich ostatni duet jest zarazem wyznaniem miłości i próbą pogodzenia się z losem. Uczucie, które nie mogło zwyciężyć politycznych i społecznych podziałów, nie znalazło dla siebie miejsca w świecie żywych, a wspólne odejście staje się ostatnią przestrzenią wolności.
Szczególne miejsce zajmuje także jednoaktowa „Siostra Angelica”, wchodząca w skład „Tryptyku” Pucciniego. Tytułowa bohaterka, od lat żyjąca w klasztorze, dowiaduje się od swojej ciotki, że jej syn zmarł. Nie potrafi udźwignąć tej wiadomości i, zrozpaczona, odbiera sobie życie, wypijając truciznę. W ostatnich chwilach życia, uświadamiając sobie ciężar popełnionego grzechu i błagając o Boże miłosierdzie, doznaje mistycznej wizji spotkania z dzieckiem. Śmierć staje się próbą odnalezienia drogi do utraconego szczęścia.
Śmierć bywa również konsekwencją ludzkich namiętności i obsesji. Herman, główny bohater „Damy pikowej” Piotra Czajkowskiego, pragnie poznać tajemnicę trzech kart, które mają zapewnić mu zwycięstwo w grze. Nagła śmierć starej hrabiny, od której usiłował wydobyć sekret, rozpędza spiralę lęku, wyrzutów sumienia i narastającego obłędu. Podczas decydującej gry zamiast spodziewanego asa odkrywa damę pikową i rozpoznaje w niej twarz zmarłej hrabiny. Pragnienie podporządkowania świata własnej woli doprowadza go do całkowitej klęski – przegrywa wszystko i odbiera sobie życie.
Z kolei tytułowa bohaterka „Salome”, odrzucona przez Jana Chrzciciela, domaga się jego głowy – jakby dopiero śmierć mogła dać jej poczucie bliskości z człowiekiem, którego pragnie, ale nie może zdobyć. Słynny „Taniec siedmiu zasłon” poprzedza makabryczny finał, w którym Salome całuje usta odciętej głowy proroka. Muzyka Richarda Straussa jest wyjątkowo zmysłowa i hipnotyzująca – uwodzi słuchacza nawet wtedy, gdy opowiadana historia budzi odrazę. W finale Herod, przerażony zachowaniem pasierbicy, rozkazuje ją zgładzić.
Jeszcze inne oblicze śmierci odnajdujemy w „Elektrze”. Tytułowa bohaterka dzieła Richarda Straussa żyje właściwie tylko jednym pragnieniem: chce pomścić ojca Agamemnona, zamordowanego przez własną żonę Klitemnestrę i jej kochanka Egista. Zemsta i nienawiść stają się całym sensem jej istnienia. Kiedy wreszcie dochodzi do zabójstwa winnych, Elektra wykonuje triumfalny, niemal ekstatyczny taniec, po czym pada martwa. Osiągnęła cel, któremu podporządkowała wszystko, ale nie pozostało jej już nic, dla czego mogłaby żyć.
Niekiedy zmarli powracają, by przypomnieć żyjącym o winie, złamanej przysiędze lub niewyrównanych rachunkach. Komandor, zamordowany przez tytułowego bohatera „Don Giovanniego” Wolfganga Amadeusza Mozarta, powraca pod postacią ożywionego kamiennego posągu, by upomnieć się o moralny porządek. Gdy Don Giovanni odmawia pokuty, zostaje pochłonięty przez piekielne moce. Tytułowy bohater „Latającego Holendra” Wagnera skazany jest na wieczną tułaczkę – nie należy do świata żywych, ale nie może także zaznać spokoju, a wyzwolenie może przynieść mu jedynie bezgraniczna wiernośc kobiety gotowej poświęcić się dla niego. Również w „Makbecie” Verdiego śmierć nie daje spokoju tytułowemu bohaterowi, który podczas uczty jako jedyny dostrzega ducha zamordowanego Banka. Wyrzuty sumienia i strach przed konsekwencjami własnych czynów zaczynają przejmować nad nim kontrolę.
Na zakończenie warto przyjąć zupełnie inną perspektywę i zastanowić się, czy nieśmiertelność byłaby wybawieniem, czy raczej przekleństwem? Takie właśnie rozważania podejmuje „Sprawa Makropulos” Leoša Janáčka. Emilia Marty żyje od stuleci dzięki tajemniczemu eliksirowi, który zatrzymał jej proces starzenia. Z czasem jednak długie życie przestaje być darem – ludzie, uczucia i kolejne doświadczenia tracą dla niej znaczenie, a perspektywa następnych lat nie budzi już nadziei. Kiedy pojawia się możliwość ponownego sporządzenia eliksiru, bohaterka nie potrafi bezwarunkowo jej pragnąć. Być może to właśnie świadomość końca sprawia, że życie nabiera wartości?
Elżbieta Penderecka – animatorka życia muzycznego, twórczyni Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena i założycielka Stowarzyszenia im. Ludwiga van Beethovena. Wspierała młodych wykonawców, łączyła artystów i instytucje, a przez ostatnie lata z oddaniem dbała o dziedzictwo Krzysztofa Pendereckiego. Na ORFEO pożegnaliśmy ją osobistym wspomnieniem Joanny Illuque. Odeszła 31 października 2025 roku.
Yvonne Naef – szwajcarska mezzosopranistka, ceniona za ciemną barwę głosu i siłę interpretacji. Występowała na najważniejszych scenach świata, szczególnie wiele uwagi poświęcając muzyce Wagnera, Verdiego i Mahlera. Była również pedagogiem, związanym z Zürcher Hochschule der Künste. Polska publiczność słuchała jej między innymi podczas Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena. Zmarła 18 grudnia 2025 roku.
Wojciech Michniewski – dyrygent, kompozytor i pedagog, jeden z najważniejszych orędowników polskiej muzyki współczesnej. Prowadził liczne prawykonania, współpracował z czołowymi orkiestrami i teatrami operowymi, współtworzył również grupę kompozytorską KEW. Jego dorobek obejmował między innymi interpretacje oper Elżbiety Sikory, Pawła Mykietyna i Hanny Kulenty. Zmarł 29 stycznia 2026 roku, w wieku 78 lat.
José van Dam – belgijski bas-baryton, którego sztuka łączyła szlachetność brzmienia, precyzję słowa i niezwykłą wiarygodność sceniczną. Jego repertuar rozciągał się od muzyki dawnej po dzieła XX wieku. Był pierwszym wykonawcą tytułowej partii w „Świętym Franciszku z Asyżu” Messiaena, a szerokiej publiczności dał się poznać także dzięki filmom „Don Giovanni” Josepha Loseya i „Mistrz muzyki” Gérarda Corbiau. Odszedł 17 lutego 2026 roku, w wieku 85 lat.
Janusz Ratajczak – tenor, przez wiele lat związany z Operą Nova w Bydgoszczy, a także wykładowca Akademii Muzycznej w Łodzi. Jego repertuar obejmował ponad 60 partii operowych i operetkowych, między innymi Don Joségo, Cavaradossiego, Manrica, Jontka i tytułowego Manru. Występował w licznych polskich teatrach oraz za granicą. Zginął tragicznie 23 marca 2026 roku.
Dame Felicity Lott – brytyjska sopranistka, podziwiana za muzyczną inteligencję, elegancję frazowania i subtelny humor. Szczególne miejsce w jej dorobku zajmowały dzieła Richarda Straussa, repertuar francuski, operetka i pieśń. Jej kreacje w inscenizacjach operetek Offenbacha należą do najpiękniejszych świadectw tej sztuki. W 2006 roku wystąpiła w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Zmarła 15 maja 2026 roku, w wieku 79 lat.
Barbara Kaczmarkiewicz – impresario, założycielka Agencji Artystycznej Promoton, wieloletnia współpracowniczka i przyjaciółka Bogusława Kaczyńskiego. Organizowała koncerty, widowiska operetkowe, musicale i spektakle teatralne. Jako członkini Rady Fundacji ORFEO wspierała upowszechnianie muzyki oraz pielęgnowanie pamięci o jej patronie. Dla naszego środowiska pozostawała przede wszystkim bliską, serdeczną Przyjaciółką. Odeszła 26 maja 2026 roku, w wieku 66 lat.
Ileana Cotrubaș – rumuńska sopranistka, której interpretacje wyróżniały się muzykalnością i poruszającą prawdą emocji. Występowała między innymi w Wiedniu, Londynie, Salzburgu, mediolańskiej La Scali i nowojorskiej Metropolitan Opera. Pozostawiła cenione nagrania, w tym kreacje Violetty w „Traviacie”, Mimì w „Cyganerii” i Gildy w „Rigoletcie”. Zmarła 20 sierpnia 2026 roku, w wieku 87 lat.
Antonino Fogliani – włoski dyrygent, specjalista repertuaru belcantowego, związany z festiwalem Rossini in Wildbad i Deutsche Oper am Rhein. Przywracał scenie również dzieła zapomniane i rzadko wykonywane. Polskim melomanom był bliski dzięki współpracy z Royal Opera Festival w Krakowie, gdzie prowadził opery Rossiniego z udziałem zespołów Filharmonii Krakowskiej. Zmarł 29 sierpnia 2026 roku, w wieku 50 lat.
Hanna Lisowska – sopranistka dramatyczna, jedna z najważniejszych polskich interpretatorek repertuaru wagnerowskiego. Związana z Teatrem Wielkim w Warszawie, występowała również na największych scenach zagranicznych, w tym w Metropolitan Opera. W jej dorobku znalazły się między innymi Elżbieta w „Tannhäuserze”, Senta w „Latającym Holendrze”, Zyglinda i Brunhilda w „Walkirii” i Kundry w „Parsifalu”, a także Leonora w „Fideliu” Beethovena. Odeszła 10 września 2026 roku.
Martina Arroyo – amerykańska sopranistka, jedna z czołowych wykonawczyń repertuaru Verdiego w Metropolitan Opera. Dysponowała głosem o bogatej, ciemnej barwie i imponującej sile. Szczególną sławę przyniosła jej Aida. Po zakończeniu kariery scenicznej poświęciła się nauczaniu i wspieraniu młodych śpiewaków. Zmarła 13 października 2026 roku, w wieku 90 lat.
Judith Blegen – amerykańska sopranistka, przez 21 sezonów związana z nowojorską Metropolitan Opera. Zachwycała srebrzystym brzmieniem głosu, muzykalnością i scenicznym wdziękiem. Do jej najbardziej pamiętnych kreacji należały Adina w „Napoju miłosnym”, śpiewana u boku Luciana Pavarottiego, Zofia w „Kawalerze srebrnej róży” oraz Zuzanna w „Weselu Figara”. Z równą swobodą odnajdywała się w rolach Gildy, Małgosi i Melizandy, łącząc wokalną finezję z naturalnością aktorską. Odeszła 23 października 2026 roku, w wieku 85 lat.
Barbara Nieman – sopranistka, przez ponad trzy dekady należąca do czołowych solistek warszawskiego Teatru Wielkiego. Uczennica Ady Sari, obdarzona ciepłym, szlachetnym głosem, tworzyła kreacje cenione za wokalne piękno i sceniczną wiarygodność. Do jej najważniejszych ról należały Małgorzata w „Fauście”, Desdemona w „Otellu”, Tatiana w „Eugeniuszu Onieginie” oraz bohaterki oper Moniuszki. Odeszła 27 października 2026 roku.
Na naszej stronie internetowej używamy plików cookie, aby zapewnić Tobie najlepsze wrażenia, zapamiętując Twoje preferencje i powtarzające się wizyty. Klikając „Akceptuj wszystko”, wyrażasz zgodę na użycie WSZYSTKICH plików cookie. Możesz jednak odwiedzić „Ustawienia plików cookie”, aby wyrazić kontrolowaną zgodę.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Funkcjonalne pliki cookie pomagają w wykonywaniu pewnych funkcji, takich jak udostępnianie zawartości witryny na platformach mediów społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcje stron trzecich.
Wydajnościowe pliki cookie służą do zrozumienia i analizy kluczowych wskaźników wydajności witryny, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia użytkownika dla odwiedzających.
Analityczne pliki cookie służą do zrozumienia, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki cookie pomagają dostarczać informacje o wskaźnikach liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.
Reklamowe pliki cookie służą do dostarczania odwiedzającym odpowiednich reklam i kampanii marketingowych. Te pliki cookie śledzą odwiedzających w witrynach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania witryny. Te pliki cookie zapewniają anonimowe działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny.