Wojciech Kowalski triumfuje w Karlowych Warach. Sukces polskich śpiewaków

Dwie pierwsze nagrody i tytuł absolutnego zwycięzcy

Zakończona 13 listopada 2026 roku jubileuszowa edycja Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach okazała się wyjątkowo udana dla polskich artystów. Największy sukces odniósł Wojciech Kowalski, który zdobył tytuł absolutnego zwycięzcy konkursu (The Over-All Winner of the Competition), a także dwie pierwsze nagrody: w kategorii Junior mężczyzn, wraz z Nagrodą Mattoni 1873, oraz w kategorii Pieśń (Song), w której otrzymał również Nagrodę Antonína Dvořáka IV.

To jednak nie koniec wyróżnień dla młodego bas-barytona. Kowalski otrzymał także Nagrodę Teatru Narodowego w Pradze, przyznawaną przez Pera Boye Hansena, dyrektora artystycznego Opery Teatru Narodowego i Opery Państwowej. Obejmuje ona możliwość przygotowania partii operowej lub gościnnego występu w przedstawieniu w sezonie 2027/2028.

Kolejne zaproszenie wiąże się z Nagrodą Karlowarskiej Orkiestry Symfonicznej, przyznaną przez jej dyrektorkę Michaelę Káčerkovą. Polski śpiewak wystąpi z orkiestrą podczas koncertu w sezonie 2027/2028. Kowalski zdobył ponadto Nagrodę Jury Publiczności, Nagrodę Galerii MIRO, ufundowaną przez jej dyrektora dr. Miro Smoláka, oraz Nagrodę Cläri Venzke, wręczoną przez fundatorkę wraz z wybitnym polskim barytonem Mariuszem Kwietniem.

Wojciech Kowalski w Karlowych Warach © Jan Prudík
Wojciech Kowalski w Karlowych Warach © Jan Prudík

W kategorii Pieśń otrzymał również Nagrodę Wydawnictwa Bärenreiter, przyznawaną laureatom trzech pierwszych miejsc. Nagrodą jest publikacja nowego wydania urtekstowego pieśni Antonína Dvořáka. Szczególnym momentem uroczystości było wręczenie Kowalskiemu Nagrody Antonína Dvořáka IV przez prawnuka kompozytora.

Sukces Szymona Chorobińskiego. Nagrody za współpracę kameralną

Wśród nagrodzonych polskich artystów znalazł się również pianista Szymon Chorobiński, który towarzyszył Wojciechowi Kowalskiemu podczas przesłuchań konkursowych w kategorii Pieśń. Obaj muzycy otrzymali wspólnie Nagrodę Towarzystwa Liedowego w Pradze (Lieder Society Prague Prize), przyznawaną za szczególnie udaną współpracę kameralną śpiewaka i pianisty. Wyróżnienie obejmuje płatny recital pieśniowy w ramach sezonu artystycznego Towarzystwa w 2027 roku, który odbędzie się w kościele św. Wawrzyńca w Pradze. Nagrodę przyznały Tamara Morozová i Monika Jágerová, przewodnicząca i wiceprzewodnicząca Towarzystwa.

Chorobiński został również indywidualnie wyróżniony Nagrodą Dyrektora Bohemia-lázně a.s. za wybitny akompaniament fortepianowy. Nagrodę, obejmującą weekendowy pobyt dla dwóch osób w hotelu Kriváň, przyznał Jiří Sluka, dyrektor spółki.

Wyróżnienia te zwracają uwagę na znaczenie pianistów-kameralistów, których rola w konkursach wokalnych często pozostaje w cieniu solistów. Sukces Kowalskiego i Chorobińskiego pokazuje, jak istotna w interpretacji pieśni jest artystyczna współpraca obu wykonawców.

Paulina Makarowska w finale Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach © Jan Prudík
Paulina Makarowska w finale Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach © Jan Prudík

Polacy triumfowali także w kategoriach operowych

Tegoroczny konkurs przyniósł znakomite rezultaty również pozostałym reprezentantom Polski. W kategorii Opera kobiet pierwszą nagrodę zdobyła Paulina Makarowska, uhonorowana dodatkowo Nagrodą Antonína Dvořáka IV. Pierwsze miejsce w kategorii Opera mężczyzn zajął Michał Jopek, któremu przyznano także Nagrodę Adama Plachetki oraz Nagrodę Jury Publiczności. Karolina Jopek otrzymała wyróżnienie w kobiecej kategorii operowej.

Wśród laureatów nagród specjalnych znalazła się ponadto Wiktoria Boroń, która otrzymała Nagrodę Prasko-Amerykańskiego Towarzystwa Przyjaciół Konkursu Wokalnego w Karlowych Warach, przyznawaną za piękno śpiewu.

Michał Jopek w finale Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach © Jan Prudík
Michał Jopek w finale Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach © Jan Prudík

Od Sarnak do Karlowych Warów

Wojciech Kowalski wystąpił również podczas tegorocznego 8. Festiwalu im. Bogusława Kaczyńskiego. 30 sierpnia 2026 roku w Sarnakach był jednym z wykonawców koncertu „Jednego serca”, towarzyszącego festiwalowi.

W programie znalazły się arie i duety operowe, utwory operetkowe oraz piosenka Czesława Niemena, od której koncert zaczerpnął swój tytuł. Obok Kowalskiego wystąpili sopranistka Wiktoria Nowak-Kowalska i tenor Chaoran Zuo, a przy fortepianie towarzyszył im Szymon Chorobiński. O koncercie pisaliśmy na ORFEO w artykule „Od dziewięciu wysokich C do Czesława Niemena. «Jednego serca» w Sarnakach”.

Konkurs z sześćdziesięcioletnią tradycją

Międzynarodowy Konkurs Wokalny im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach należy do najstarszych i najbardziej cenionych konkursów wokalnych w Europie Środkowej. Jego historia sięga 1966 roku. Początkowo przeznaczony dla studentów szkół muzycznych, z czasem przekształcił się w międzynarodowe wydarzenie przyciągające młodych śpiewaków z wielu krajów.

Wśród jego dawnych laureatów znaleźli się artyści, którzy później rozwinęli znaczące międzynarodowe kariery operowe, m.in. Edita Gruberová, Gabriela Beňačková, Eva Urbanová, Pavol Bršlík, Kateřina Kněžíková i Adam Plachetka.

W historii konkursu nie brakuje również polskich nazwisk. W 1983 roku drugą nagrodę zdobył Andrzej Dobber, późniejszy solista najważniejszych scen operowych świata, w tym mediolańskiej La Scali, Metropolitan Opera w Nowym Jorku i Royal Opera House w Londynie.

W ostatnich dwóch dekadach do grona polskich laureatów dołączyli m.in. Kamil Pękala, zdobywca III nagrody w kategorii Junior w 2006 roku, oraz Olga Rusin, która w 2011 roku otrzymała II nagrodę w kategorii Pieśń i III nagrodę w kategorii Opera. W 2016 roku III nagrodę w kategorii Pieśń zdobyła Agnieszka Niewiadomska, a w kategorii Junior taką samą lokatę zajął Kamil Bień. Rok później I nagrodę w kategorii Opera kobiet otrzymała Sonia Warzyńska, III nagrodę Anna Thun, natomiast II nagrodę w kategorii Junior mężczyzn zdobył Mateusz Artur Garbas.

Międzynarodowy Konkurs Wokalny im. Antonína Dvořáka w Karlowych Warach

Uczestnicy konkursu rywalizują w kilku kategoriach wiekowych i repertuarowych, obejmujących zarówno muzykę operową, jak i pieśniarską. Szczególne miejsce zajmuje twórczość Antonína Dvořáka, a konkursowym przesłuchaniom towarzyszą koncerty z udziałem orkiestry symfonicznej. Oprócz nagród pieniężnych laureaci otrzymują propozycje występów i współpracy z teatrami operowymi oraz instytucjami muzycznymi.

Tegoroczny triumf Wojciecha Kowalskiego jest jednym z najważniejszych polskich sukcesów w historii konkursu. Szczególne znaczenie mają przy tym nagrody specjalne, które przekładają się na konkretne propozycje artystyczne – występy w Pradze i Karlowych Warach. Dla młodego bas-barytona to szansa na dalszy rozwój kariery i zaprezentowanie się przed międzynarodową publicznością.

Piękno na skraju obłędu. Iwona Sobotka wstrząsa Turynem

„Iris” – zapomniany triumf Mascagniego

„Spośród oper Mascagniego, które nie są «Rycerskością wieśniaczą», żadna bardziej nie zasługuje na rehabilitację” – pisze Piotr Kamiński w swoim nieocenionym przewodniku „Tysiąc i jedna opera”. Trudno o trafniejszą diagnozę. „Iris” jest dziełem niezwykłym, fascynującym muzycznie, dramatycznie niejednoznacznym i stawiającym wykonawcom olbrzymie wymagania aktorskie i wokalne.

Przez pierwsze dziesięciolecia XX wieku opera odnosiła niemałe sukcesy. Z historią jej wykonań związane są nazwiska wielkich śpiewaków epoki, m.in. Enrica Carusa, Beniamina Gigliego, Rosetty Pampanini i Aureliana Pertilego. Trafiła również na scenę nowojorskiej Metropolitan Opera, gdzie partię niewidomego ojca Iris wykonywał Adam Didur. W Polsce przed wojną z rolą tytułową dwukrotnie – w Poznaniu i Warszawie – zmierzyła się Zofia Fedyczkowska.

Jednak „Iris” pozostanie na zawsze związana z Magdą Olivero – jedną z najbardziej niezwykłych śpiewaczek XX wieku, która w potrafiła połączyć doskonałą technikę belcantową z nieprawdopodobną intensywnością aktorską. Każdym oddechem, zawieszeniem głosu, niemal szeptem czy nagłym wybuchem rozpaczy tworzyła postać, a jej interpretacje do dziś pozostają wzorem operowej ekspresji.

Współczesne próby przywrócenia „Iris” do repertuaru nie przyniosły jednak trwałych rezultatów. Opera pojawia się sporadycznie (pierwsze studyjne nagranie pochodzi z 1989 roku, a śpiewa w nim Plácido Domingo), najczęściej jako ciekawostka. Historia opery włoskiej po Verdim jest zresztą historią wielkich nadziei i niespełnionych obietnic. Spośród kompozytorów typowanych na następców mistrza z Busseto jedynie Giacomo Puccini zapewnił sobie trwałą obecność w repertuarze światowych teatrów dzięki kilku tytułom. Mascagni pozostał przede wszystkim autorem „Rycerskości wieśniaczej”, Leoncavallo – „Pajaców”.

Iwona Sobotka jako Iris w Turynie © Mattia Gaido
Iwona Sobotka jako Iris w Turynie © Mattia Gaido

Dziewczyna, która modliła się do Słońca

„Iris” zrodziła się z europejskiej fascynacji Dalekim Wschodem. Jednak egzotyka, potraktowana inaczej niż w późniejszej „Madame Butterfly”, stanowi jedynie tło dramatu rozgrywającego się przede wszystkim w psychice bohaterki. Iris jest istotą tak wrażliwą, że niemal niezdolną do życia w otaczającej ją rzeczywistości. Jej świat zaludniają fantastyczne postacie, potwory, lalki i przerażające wizje. Dlatego modli się do Słońca – źródła światła, piękna i nadziei, zdolnego rozproszyć brzydotę świata. Porwana, wystawiona na próbę uwiedzenia, odrzucona i upokorzona, zostaje przeklęta przez niewidomego ojca, który uznaje jej zniknięcie za dobrowolną ucieczkę. Doprowadzona do rozpaczy dziewczyna odbiera sobie życie.

Weryzm, który pod koniec XIX wieku zrewolucjonizował włoską operę, odwrócił się od historii o bogach, królach i baśniowych bohaterach ku życiu zwykłych ludzi. Twórcy tzw. Giovane scuola – Puccini, Mascagni, Ruggero Leoncavallo, Francesco Cilea czy Alfredo Catalani – nadali tym historiom nową muzyczną gwałtowność.

„Iris” jest jednak dziełem szczególnym. Obok werystycznej brutalności odnajdujemy w niej ducha Wagnera: motywy przewodnie, niemal nieprzerwany strumień muzyki, ścisłe powiązanie partytury ze słowem, ale również oniryzm i symbolikę. To nie realistyczny dramat, lecz raczej koszmar senny, w którym rzeczywistość zostaje przefiltrowana przez nadwrażliwą świadomość.

Iwona Sobotka. Wielka sztuka operowej interpretacji

Partia Iris należy do najbardziej niezwykłych wyzwań w repertuarze sopranowym. Ogromna, wyczerpująca, zbudowana z długich monologów, wymaga wytrzymałości i umiejętności błyskawicznego przechodzenia między skrajnymi emocjami. W jednej chwili śpiewaczka musi być bezbronną, niemal dziecięco niewinną dziewczyną, by za moment przemienić się w rozszalałą tygrysicę walczącą o resztki godności. Rola wymaga także dramatycznych kontrastów i nadawania znaczenia najdrobniejszym niuansom tekstu.

Iwona Sobotka okazała się wykonawczynią idealną. Piszę to jako wielbiciel Magdy Olivero, znający wszystkie dostępne mi rejestracje tej legendarnej artystki. Nie chodzi jednak o naśladownictwo. Sobotka stworzyła Iris całkowicie własną, głęboko przemyślaną, a jednocześnie sprawiającą wrażenie rodzącej się spontanicznie, na naszych oczach. Niekończący się oddech, absolutna kontrola nad emisją, swoboda prowadzenia frazy i niezwykła uroda głosu sprawiają, że nawet najbardziej wymagające fragmenty brzmią naturalnie. Nie ma tu śladu wysiłku ani przypadkowych dźwięków. Każde piano, nagłe rozświetlenie frazy czy jej dramatyczne załamanie pozostają podporządkowane muzyce i psychologii postaci. Jej Iris była jednocześnie krucha i silna, bezbronna i niepokojąca, zanurzona w marzeniach, a przecież boleśnie świadoma otaczającego ją okrucieństwa.

Imponuje także wszechstronność artystki. Niedawne występy w rolach Turandot czy Marszałkowej ukazywały zupełnie inne oblicza jej talentu. Tutaj znalazła przestrzeń dla ekspresji skrajnie intymnej, a zarazem dramatycznie gwałtownej. Po wielkim sukcesie „Requiem” Verdiego w Salzburgu pod dyrekcją Riccarda Mutiego można mieć nadzieję, że kariera polskiej sopranistki nabierze jeszcze większego międzynarodowego rozpędu. Artystki o takiej klasie wokalnej i wyrafinowanej inteligencji interpretacyjnej spotyka się dziś naprawdę rzadko.

Świat po katastrofie

Daniele Menghini zaproponował inscenizację wnikającą w wyobraźnię bohaterki. To świat po katastrofie – zniszczony, odpychający i okrutny. Wszystko, co otacza Iris, zdaje się materializacją jej najgłębszych lęków. Reżyser umiejętnie prowadzi podwójną narrację. Nie zawsze wiemy, co wydarza się naprawdę, a co istnieje wyłącznie w wyobraźni dziewczyny.

Finał przywołał mi na myśl „Labirynt fauna” Guillerma del Toro. Tam również bohaterka odnajduje w fantazji ocalenie, które z perspektywy rzeczywistości okazuje się śmiercią. Ostatni akt jest szczególnie poruszający. Symbolika słoneczników, która w innym kontekście mogłaby ocierać się o kicz, tutaj nabiera niezwykłej siły. Kwiaty zwracające się ku światłu stają się obrazem tęsknoty za światem lepszym, wolnym od przemocy. To przejmująca wizja ostatecznego wyzwolenia.

„Iris” w Teatro Regio Turynie © Mattia Gaido
„Iris” w Teatro Regio Turynie © Mattia Gaido

Wrażenie potęgują scenografia Davide Signoriniego, kostiumy Niki Campisi oraz choreografia Marco Caudery. Szczególnie sugestywne są sceny teatru kukiełkowego, w których dziecięca fantazja przeistacza się w koszmar.

Mężczyźni, którzy niszczą Iris

Dramat Mascagniego jest także opowieścią o przemocy mężczyzn wobec bezbronnej kobiety. Nie ma tu miłości – jest pożądanie, chęć posiadania, manipulacja i upokorzenie. W tym świecie Iris nie ma dokąd uciec.

Kyoto, w którego wcielił się Manel Esteve Madrid, budzi odrazę swoją bezwzględnością. Hiszpański baryton stworzył wyrazistą kreację aktorską, nie zapominając o pięknie śpiewu. Samuele Simoncini jako Osaka zaprezentował znakomity tenor spinto – głos o ciemnym zabarwieniu, dużej sile dramatycznej i wyrazistej indywidualności. Śpiewał pewnie, z rozmachem, co szczególnie istotne było w rozbudowanych duetach z Iris, tylko pozornie przypominających sceny miłosne. Bardzo dobrą kreację stworzyła również Albina Tonkikh jako Guècha, wnosząc do spektaklu ogromne zaangażowanie i sceniczną wyrazistość.

Osobną tragedią jest postać niewidomego ojca Iris, który zamiast być dla córki oparciem, staje się kolejnym źródłem jej cierpienia. Mariano Buccino stworzył kreację o dużej sile dramatycznej. Jego głęboki, nośny i szlachetny bas doskonale oddawał surowość postaci i jej tragiczną niezdolność do zrozumienia prawdy.

„Iris” w Teatro Regio Turynie © Mattia Gaido
„Iris” w Teatro Regio Turynie © Mattia Gaido

Piękno, któremu zabrakło odrobiny szaleństwa

Orkiestrę Teatro Regio poprowadził Andrea Battistoni, dyrektor muzyczny turyńskiego teatru. W 2012 roku, mając zaledwie 24 lata, został najmłodszym dyrygentem, który poprowadził przedstawienie w mediolańskiej La Scali. Jest również związany z Tokyo Philharmonic Orchestra oraz Opera Australia.

Battistoni z wykształcenia jest wiolonczelistą i – być może to tylko moje skojarzenie – w jego interpretacji dało się usłyszeć szczególną wrażliwość na kantylenę, płynność frazy i szlachetność barwy. Partytura Mascagniego zabrzmiała pięknie. Orkiestra była znakomicie wyważona, pełna subtelnych odcieni kolorystycznych, a muzyka rozwijała się szerokim, niemal nieprzerwanym strumieniem. Dyrygent wydobył z niej oniryczny charakter, rozlewność i melancholię.

Iwona Sobotka jako Iris w Turynie © Mattia Gaido
Iwona Sobotka jako Iris w Turynie © Mattia Gaido

A jednak czegoś mi zabrakło. „Iris” jest przecież także koszmarem, muzyką pełną przemocy, niepokoju i nagłych wybuchów emocji. Battistoni zdawał się niekiedy zbyt mocno łagodzić jej ostre krawędzie. Brakowało mi większego napięcia, mocniejszych kulminacji, odrobiny krwi i nerwu. Orkiestra brzmiała chwilami zbyt delikatnie, jakby dyrygent bardziej fascynował się pięknem partytury niż jej okrucieństwem.

Nie zmienia to faktu, że była to interpretacja staranna, elegancka i muzycznie przekonująca. Znakomicie zaprezentował się także chór Teatro Regio Torino, przygotowany przez Geę Garatti Ansini. Jego śpiew, pełen tęsknoty i miękkości, wnosił do przedstawienia szczególny wymiar emocjonalny.

Turyńska „Iris” dowodzi, że dzieło Mascagniego nie potrzebuje usprawiedliwień ani muzealnej rekonstrukcji. Potrzebuje artystów, którzy rozumieją jego osobliwy język – zawieszony między weryzmem, symbolizmem, brutalnością i snem. A dzięki takim kreacjom zapomniane arcydzieła naprawdę mogą powrócić do życia.

„TRZY-CZTE-RY” po raz jedenasty. Światowe prawykonania, wybitni artyści i muzyczne konfrontacje

Od 20 listopada do 12 grudnia 2026 roku Studio Koncertowe Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie stanie się miejscem muzycznych spotkań, konfrontacji stylistycznych i artystycznych odkryć. Organizowany przez Fundację Przypływ Kultury we współpracy z Programem 2 Polskiego Radia festiwal od lat prezentuje muzykę w szerokich kontekstach, zestawiając uznane arcydzieła z twórczością współczesną oraz dając przestrzeń zarówno uznanym wykonawcom, jak i artystom młodego pokolenia.

Nowym dyrektorem artystycznym wydarzenia został Marcin Gmys, muzykolog i badacz muzyki, który przejął odpowiedzialność za kształt programowy festiwalu. Hasło „Konteksty. Kontrasty. Konfrontacje” pozostaje jego artystycznym drogowskazem. W tegorocznym programie znalazły się recitale fortepianowe, koncerty kameralne i orkiestrowe, muzyka najnowsza, elektronika i wizualizacje, a także spotkania z artystami.

Festiwal „TRZY-CZTE-RY” © Marta Muszel
Festiwal „TRZY-CZTE-RY” © Marta Muszel

Inauguracja ku pamięci Stephena Kovacevicha

Pierwszy koncert, zaplanowany na 20 listopada 2026 roku, będzie miał szczególny charakter. Wieczór miał należeć do Stephena Kovacevicha, jednego z najwybitniejszych pianistów swojej generacji. W związku ze śmiercią artysty organizatorzy postanowili poświęcić inaugurację jego pamięci.

Na estradzie wystąpi troje pianistów związanych z Kovacevichem: Lilit Grigoryan, Phoebe Papandrea i Julian Trevelyan. W programie znalazły się trzy „Intermezza” op. 117 Johannesa Brahmsa, Sonaty fortepianowe a-moll D. 537 i B-dur D. 960 Franza Schuberta oraz Polonez b-moll „Adieu” Fryderyka Chopina. Koncert będzie nie tylko hołdem dla wielkiego pianisty, ale również przypomnieniem o znaczeniu artystycznego dziedzictwa przekazywanego kolejnym pokoleniom.

Stephen Kovacevich © materiały organizatora
Stephen Kovacevich © materiały organizatora

Strawiński na cztery ręce i muzyka najnowsza

22 listopada 2026 roku publiczność usłyszy duet pianistyczny Martyny Zakrzewskiej i Adama Kośmieji. Program połączy różne oblicza muzyki XX i XXI wieku – od „Epitafium” Pawła Szymańskiego po „Winnsboro Cotton Mill Blues” Frederica Rzewskiego.

Jednym z najważniejszych wydarzeń wieczoru będzie światowe prawykonanie kompozycji „Gesty i cienie” Tadeusza Wieleckiego. Nie zabraknie również jednego z najsłynniejszych dzieł XX stulecia – „Święta wiosny” Igora Strawińskiego, tym razem w opracowaniu kompozytora na fortepian na cztery ręce.

26 listopada 2026 roku festiwal przypomni postać Ewy Prus, wieloletniej pracowniczki Polskiego Radia i współtwórczyni wydarzenia. Poświęcony jej pamięci koncert wykona Boarte Piano Trio w składzie: Konrad Skolarski, Jarosław Nadrzycki i Karol Marianowski. Artyści zaprezentują tria fortepianowe Mozarta, Andrzeja Panufnika i Bedřicha Smetany.

Teoniki Rożynek © Ola Golczyńska
Teoniki Rożynek © Ola Golczyńska

Muzyka inspirowana kosmosem

Jedną z najbardziej intrygujących propozycji festiwalu będzie koncert „Kontekst Kosmos”, zaplanowany na 29 listopada 2026 roku. W centrum programu znajdą się dwie kompozycje współczesnych polskich twórców.

Pierwszą będzie „cold spot” Teoniki Rożynek, inspirowany polską misją kosmiczną IGNIS. Utwór zabrzmi po raz pierwszy na świecie. Drugą – „Kontakt. Sonoromanza” Alka Nowaka, przeznaczony na sopran, tenor, głos harmonizowany, szerokopasmowy odbiornik radiowy i smyczki.

W koncercie wystąpią m.in. sopranistka Joanna Freszel, tenor Karol Kozłowski oraz Alek Nowak. Towarzyszyć im będzie AUKSO – Orkiestra Kameralna Miasta Tychy pod dyrekcją Marka Mosia. Warstwę muzyczną uzupełnią elektronika i wizualizacje.

3 grudnia 2026 roku zabrzmią kompozycje Aleksandra Tansmana, Pawła Szymańskiego i Jeana Françaix. Szczególnym punktem wieczoru będzie kolejne światowe prawykonanie – suity klezmerskiej „Klezmer-loshn” amerykańskiego kompozytora Alexa Weisera. Wśród wykonawców znajdą się klarnecista Andrzej Ciepliński i Tansman Trio.

Morton Feldman – muzyka czasu i ciszy

6 grudnia 2026 roku pianista Andrzej Karałow wykona „Triadic Memories” Mortona Feldmana, jedno z najbardziej niezwykłych dzieł literatury fortepianowej XX wieku. Rozbudowana kompozycja amerykańskiego twórcy wymyka się tradycyjnej narracji muzycznej. Powtórzenia, subtelne zmiany brzmienia, cisza i szczególne traktowanie czasu tworzą przestrzeń wymagającą od słuchacza skupienia i uważności. Będzie to jeden z najbardziej kameralnych i kontemplacyjnych wieczorów tegorocznego festiwalu.

„Trampolina Młodych” z orkiestrą symfoniczną

Ważnym punktem programu pozostaje „Trampolina Młodych”, czyli koncert prezentujący najzdolniejszych wykonawców młodego pokolenia. Tegoroczna odsłona, zaplanowana na 11 grudnia 2026 roku, przyniesie istotną nowość.

Dzięki współpracy z Zespołem Państwowych Szkół Muzycznych Nr 1 w Warszawie po raz pierwszy w historii tego cyklu na estradzie wystąpi orkiestra symfoniczna.

Program obejmie utwory Schumanna i Liszta, Georges’a Hüego, Mahlera i Poulenca. W drugiej części wieczoru Orkiestra Symfoniczna ZPSM Nr 1 pod batutą Jakuba Zwierza wykona I Symfonię C-dur Ludwiga van Beethovena oraz efektowny „Danzón No. 2” meksykańskiego kompozytora Artura Márqueza.

Orkiestra Polskiego Radia © materiały prasowe Polskiego Radia
Orkiestra Polskiego Radia © materiały prasowe Polskiego Radia

Orkiestra Polskiego Radia na zakończenie

Finał 11. Festiwalu Muzycznego „TRZY-CZTE-RY” odbędzie się 12 grudnia 2026 roku. Orkiestrę Polskiego Radia w Warszawie poprowadzi Bassem Akiki, a solistką wieczoru będzie wiolonczelistka Maria Leszczyńska.

Program koncertu zestawi „Sinfoniettę nr 1” Aleksandra Tansmana, Koncert wiolonczelowy C-dur Josepha Haydna oraz „The Turfan Fragments” Mortona Feldmana. To spotkanie trzech odmiennych światów muzycznych – neoklasycznej elegancji, klasycznej formy koncertującej i niekonwencjonalnego języka amerykańskiej awangardy.

Festiwal nie ograniczy się do samych koncertów. Organizatorzy zaplanowali również panele dyskusyjne z udziałem artystów, podczas których publiczność będzie mogła poznać kulisy pracy wykonawców, ich interpretacje oraz konteksty prezentowanych dzieł.

11. Festiwal Muzyczny „TRZY-CZTE-RY. Konteksty. Kontrasty. Konfrontacje” potrwa od 20 listopada do 12 grudnia 2026 roku. Wszystkie koncerty odbędą się o godz. 19.00 w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie.

Szczegółowy program i bilety: www.festiwaltrzycztery.pl

Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Przypływ Kultury we współpracy z Programem 2 Polskiego Radia. Festiwal jest dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca. Projekt współfinansuje m.st. Warszawa.

Artysty nie można zamykać w klatce: rozmowa z Brunem de Sá

Marcin Dąbrowski: Twoje pierwsze płyty ukazywały różne oblicza muzyki dawnej i niezwykłe możliwości Twojego głosu. Na „Roma travestita” sięgnąłeś po zapomniane arie z XVIII-wiecznej opery włoskiej, skupiając się na repertuarze kobiecych postaci, wykonywanym przez kastratów. „Mille affetti” przeniosło nas w świat muzyki klasycyzmu, eksponując bogactwo emocji, ekspresję i wokalną wirtuozerię. „Uyaras” to Twoja najbardziej osobista i tajemnicza płyta.

Bruno de Sá: Znalazły się na niej utwory, które zawsze chciałem zaśpiewać. Dlatego praca nad nią była dla mnie bardzo emocjonalnym wyzwaniem. Dobrze wiesz, że mój typ głosu wiąże się z określonymi oczekiwaniami publiczności. Ludzie spodziewają się konkretnego repertuaru – znanych, efektownych, pełnych wirtuozerii arii operowych. Kiedy wchodzisz na rynek fonograficzny, musisz zaprezentować coś charakterystycznego. Publiczność zna mnie przede wszystkim z interpretacji muzyki barokowej i klasycznej, tutaj mamy do czynienia z repertuarem romantycznym. Ale to także sposób na pokazanie mojej wielobarwności. Publiczność wie, z czym mnie kojarzyć, a ja mogę jednocześnie próbować dotrzeć do nowych słuchaczy, którzy nie będą już myśleć: „Ach, to ten, który zawsze śpiewa arie kastratów”. Może to działać również w drugą stronę: ktoś, kto odkryje mnie dzięki repertuarowi z „Uyaras”, być może zainteresuje się także tym, co robiłem wcześniej – muzyką barokową czy Mozartem. To również pomysł na zdobycie nowej publiczności. Nie oznacza to jednak, że rezygnuję z muzyki barokowej. Kolejny album jest już zresztą nagrany i ponownie będzie to repertuar barokowy!

Okładka albumu Bruno de Sá „Uyaras”© Clemens Manser Phtography
Okładka albumu Bruno de Sá „Uyaras”© Clemens Manser Phtography

Repertuar, który znalazł się na płycie „Uyaras”, jest jednak inny, a zarazem trudniejszy…

Strategia była przemyślana i wyszła ode mnie: najpierw barok, później muzyka okresu klasycyzmu, a dopiero potem repertuar romantyczny. Pomysł kiełkował we mnie już w 2019 roku, kiedy śpiewałem w Bazylei i Zellingen. Od dawna chciałem nagrać coś z kręgu bel canta, a także repertuar portugalski. Później powstał tam również repertuar przygotowany specjalnie z myślą o moim typie głosu. Chciałem także nagrać coś po portugalsku, sięgnąć po muzykę brazylijską, ponieważ tam się urodziłem i stamtąd pochodzę. Ale najpierw trzeba zbudować sobie publiczność.

Tradycyjna muzyka brazylijska nie jest łatwa w odbiorze i pozostaje stosunkowo mało znana w Europie…

Dokładnie tak! Dlatego na płycie „Uyaras” znalazł się utwór brazylijski – „Bachianas Brasileiras nr 5” – który może przybliżyć słuchaczom nieco inny repertuar. To kompozycja z przełomu XIX i XX wieku. Miałem wiele pomysłów, ale pojawiło się pytanie: jak zebrać to wszystko na jednej płycie? Pewnego wieczoru słuchałem albumu Reguli Mühlemann zatytułowanego „Fairy Tale” („Bajka”). Przyszło mi do głowy, że mój planowany album mógłby być właśnie taką magiczną opowieścią, skupioną wokół jednej baśniowej postaci. Pomyślałem o syrenie. Dlaczego nie poświęcić jej całej płyty? Oczywiście, ja nie jestem syreną! (śmiech). Jest jednak coś niezwykle interesującego w tej postaci: to istota półludzka, najczęściej przedstawiana jako kobieta, półzwierzęca. Jej największą siłą jest głos.

Kojarzymy je z mitologią grecką i wędrówką Odyseusza…

Jest jeszcze jedno wspomnienie, tym razem związane z Warszawą. Jakiś czas temu spacerowałem po mieście z reżyserem Krystianem Ladą. Byliśmy nad Wisłą i na Rynku Starego Miasta. To właśnie Krystian zwrócił moją uwagę na warszawską Syrenkę – symbol miasta.

Bruno de Sá © Laure Bernard
Bruno de Sá © Laure Bernard

A w kulturze południowoamerykańskiej i brazylijskiej?

Tam również syreny pojawiają się w legendach. W rdzennym języku Brazylii nazywane są właśnie „Uyaras”. Wszystkie te skojarzenia i paralele doprowadziły nas do ostatecznej koncepcji albumu. To baśniowa opowieść o syrenach, ale o ludziach czy łabędziach siedzących nad brzegiem wody i słuchających ich śpiewu dobiegającego z oddali – w świetle dnia, a może raczej w mroku nocy. Wyłaniają się z rzek, jezior, a nawet z morza. Spotykamy je w mitologii perskiej, greckiej, rosyjskiej czy irlandzkiej. Wszystkie te motywy, wyobrażenia i legendy pochodzące z różnych stron świata staraliśmy się połączyć na płycie w jedną opowieść.

Przygotowując repertuar na płytę, zastanawialiśmy się, co jeszcze moglibyśmy do niego dołączyć. Pomyślałem, że syreny kojarzą się oczywiście ze śpiewem niekoniecznie zawierającym słowa. Stąd pomysł na wokalizy.

Co było dla Ciebie największym odkryciem wokalnym?

Z pewnością „Bachianas Brasileiras nr 5”. To swego rodzaju podsumowanie wszystkiego, co znalazło się na tym krążku. Ta wokaliza jest niczym głos syreny, a historia zawarta w utworze przepełniona jest melancholią, która zresztą pojawia się w każdej znanej mi opowieści o syrenach. Jednym z najtrudniejszych utworów, które zaśpiewałem i nagrałem na tej płycie, jest natomiast kompozycja Heinricha Procha, chyba najbliższa stylistyce bel canta. Bardzo zależało mi na tym, aby znalazła się na albumie.

Bruno de Sá śpiewa „Bachianas brasileiras”. No. 5: I. Ária. Cantilena

Było to dla Ciebie również duże wyzwanie – aby pójść dalej, wyżej i jeszcze głębiej?

Chodziło raczej o trudność właściwego wykonania go w stylu belcanto. Po pracy nad tą kompozycją mogłem wreszcie powiedzieć sobie: „Potrafię zaśpiewać bel canto!”. Nie oznacza to, że nie byłbym w stanie zrobić tego pięć czy osiem lat temu. To jednak kwestia odpowiedniego podejścia, myślenia i dojrzałości.

Nie możemy też zapominać, że po drugiej stronie jest publiczność – słuchacze, którzy od swojego ulubionego śpiewaka oczekują określonego rodzaju repertuaru. Chodzi więc również o to, aby stopniowo przygotowywać ich na coś innego, trudniejszego, bardziej ambitnego, nowego i nie tak oczywistego.

W tym momencie nasuwa mi się jeszcze jedna refleksja. Wszyscy lubimy śpiew ptaków, prawda? Chcielibyśmy, aby towarzyszył nam jak najczęściej. Ale czy aż do tego stopnia, żeby zamknąć ptaka w klatce w naszym domu? Jego głos jest tak urzekający, że pragniemy mieć go przy sobie przez cały czas. Czy chcielibyśmy jednak, aby wciąż śpiewał te same, znane nam melodie, był zawsze do naszej dyspozycji i śpiewał tylko dla nas? Oczywiście, taki ptak prawdopodobnie będzie to robił. Ale czy właśnie o to chodzi?

Podobnie jest, moim zdaniem, z artystami – nie tylko śpiewakami, lecz także na przykład malarzami. Oprócz warsztatu i techniki potrzebują wolności, wyzwań, możliwości rozwoju i zmiany stylu. Nie można ich zamykać w klatce. Czy styl Van Gogha, Moneta czy Picassa ewoluowałby i rozwijał się, gdyby przez lata pozostawali wyłącznie w swoich pracowniach i nigdy z nich nie wychodzili?

Bruno de Sá w sesji do albumu „Uyaras”© Clemens Manser Phtography
Bruno de Sá w sesji do albumu „Uyaras”© Clemens Manser Phtography

To samo odnosi się do nagrań artystów-śpiewaków. Niedawno obejrzałem rozmowę z Joyce DiDonato, która poruszała ten problem w kontekście muzyki klasycznej. Czasami zdarza się, że publiczność sięga po nagrania sprzed dwudziestu, trzydziestu lat lub jeszcze starsze i uznaje je za ideał – pod względem barwy głosu, sposobu wydobywania dźwięku i wielu innych aspektów. Chciałaby usłyszeć na scenie dokładnie to samo, również jeśli chodzi o wykonywany repertuar.

Taki słuchacz może nigdy nie otworzyć się na coś nowego.

Nowe interpretacje mogą mu nie przypaść do gustu, ponieważ pozostaje zanurzony w przeszłości, w dawnych nagraniach. Przecież każdy z nas, śpiewaków, chce być indywidualnością, wyróżniać się i odróżniać od innych.

Pamiętam, jak czytałem recenzję jednego z moich występów sprzed kilku lat. Krytyk napisał: „To był świetny występ, ale jednak czegoś w nim zabrakło. Jedna z arii nie zabrzmiała tak, jak zapamiętałem ją w swoim sercu i umyśle, kiedy śpiewały ją Kiri Te Kanawa czy Montserrat Caballé”. Pomyślałem sobie: „A więc przychodzisz na koncert, żeby posłuchać mnie czy Montserrat Caballé?”. Przecież jej głos brzmiał inaczej, miał inną barwę.

Myślę, że właśnie na tym polega problem. Warto odbierać artystów takimi, jacy są, zamiast mówić czy pisać, że nie śpiewają tak, jak śpiewali dawniej artyści znani z nagrań.

Bruno de Sá śpiewa „Wokalizę” Rachmaninowa

Album „Uyaras” jest swego rodzaju wyzwaniem, a może także lekcją dla publiczności – pokazujesz, że możesz zrobić coś zupełnie odmiennego.

Tak, a jednocześnie chciałbym podkreślić, że jestem wystarczająco pokorny, by rozpoznawać swoje obecne możliwości i ograniczenia. Uważam jednak, że postawiłem sobie – i nie tylko sobie – poprzeczkę wyżej. Nie chodzi przy tym o same możliwości głosowe, lecz przede wszystkim o jakość mojej pracy.

W dzisiejszych czasach pojawia się wielu nowych sopranów męskich i bardzo dobrze, że tak się dzieje. Nie możemy jednak zapominać o jakości i technice śpiewu, a także o konieczności ich nieustannego doskonalenia i rozwijania. Myślę, że poprzeczka, którą sobie postawiłem, znajduje się naprawdę wysoko – i to nie tylko dla mężczyzn, lecz także dla sopranów żeńskich.

Jest to dla mnie zarówno wyzwanie, jak i zobowiązanie. Gdybym wykonywał coś przeciętnie, publiczność mogłaby po prostu wybrać innego, przeciętnego sopranistę, który zaśpiewałby ten sam repertuar. Wymagam więc od siebie, aby jakość mojego wykonania była tak wysoka, by słuchacze nie mogli mieć do niego zastrzeżeń i nie czuli się rozczarowani.

To wyczerpujące, ponieważ chcę jednocześnie sprostać oczekiwaniom publiczności wobec mnie jako śpiewaka, ale także własnym wymaganiom. Znam siebie bardzo dobrze, a mimo to wciąż potrafię samego siebie zaskakiwać. Nawet podczas nagrywania tego albumu zadawałem sobie pytanie: „Czy będę w stanie to zaśpiewać?”.

Podczas nagrywania „Bachianas Brasileiras nr 5” pojawiła się jedna gigantyczna fraza, którą należało wykonać na jednym oddechu. Nie wiedziałem, czy sobie z nią poradzę. Wtedy inżynier dźwięku, który współpracuje ze mną od lat, powiedział: „Powinieneś spróbować ją zaśpiewać…”. Ćwiczyłem więc i ćwiczyłem, aż w końcu powiedziałem: „Jestem gotowy”. I zaśpiewałem ją na jednym oddechu. Sam byłem zaskoczony! Podobnie było z utworem Procha.

Wiem, co mogę zaproponować słuchaczom i na co mnie stać na obecnym etapie mojej artystycznej drogi. Mam jeszcze wiele pomysłów na nowe nagrania i kolejne płyty, ale rynek fonograficzny wygląda dziś zupełnie inaczej niż kiedyś. Paradoksalnie, jest bardziej wymagający. Przekonywanie dyrektorów wytwórni płytowych do własnych pomysłów bywa bardzo wyczerpujące…

Ważna jest dla mnie również edukacja publiczności, słuchaczy – przekonywanie ich do czegoś nowego, pokazywanie, jak słuchać wykonywanej przeze mnie muzyki i poznawać jej szerszy kontekst.

Na koniec chciałbym zapytać o Twój recital w Warszawie, który odbędzie się 22 listopada 2026 roku na Zamku Królewskim. Czego publiczność może się spodziewać?

Program opiera się przede wszystkim na twórczości kompozytorów szkoły neapolitańskiej, którzy pisali arie dla kastratów. Rozszerzyłem go jednak również o inne utwory. Usłyszymy wirtuozowskie arie skomponowane dla kastratów, zarówno partie męskie, jak i żeńskie. Pojawią się także kompozycje mniej znane, niż utwory Haendla czy Vivaldiego. Nie będą to koniecznie „wielkie przeboje operowe”, ale utwory równie interesujące i piękne.

Scenę będę dzielił z zespołem prowadzonym przez Pedra Beriso, którego znam i cenię od wielu lat. To znakomity dyrygent, a zarazem prawdziwy pasjonat ludzkiego głosu i śpiewaków. Uwielbiam z nim pracować.

Bruno de Sá © Clemens Manser Photography
Bruno de Sá © Clemens Manser Photography

Pedro Beriso, Orkiestra Instrumentów Dawnych Warszawskiej Opery Kameralnej
Musicae Antiquae Collegium Varsoviense (MACV)
Zamek Królewski w Warszawie, 22 listopada 2026, godzina 18.00

Sceniczny żywioł Leonie Rysanek. W 100. rocznicę urodzin artystki

0

Urodziła się 14 listopada 1926 roku w Wiedniu jako Leopoldine Rysanek. Pochodziła z niezamożnej, wielodzietnej rodziny. Jej starsza siostra Lotte również została śpiewaczką operową.

Leonie początkowo interesowała się aktorstwem i teatrem, jednak z czasem zdecydowała się na kształcenie wokalne. Od 1947 roku studiowała w wiedeńskim konserwatorium, między innymi pod kierunkiem Alfreda Jergersa. Istotny wpływ na jej rozwój artystyczny miał także Rudolf Großmann, śpiewak i pedagog, za którego wyszła za mąż w 1950 roku. Po jego śmierci, w 1968 roku, zawarła drugie małżeństwo z Ernstem Ludwigiem Gausmannem, muzykologiem i dziennikarzem radiowym.

Zadebiutowała jeszcze przed ukończeniem studiów, w 1949 roku w Innsbrucku, jako Agata w operze „Wolny strzelec” Carla Marii von Webera. Następnie wystąpiła w tym samym teatrze jako Brunhilda w „Walkirii” Richarda Wagnera, jednak później nie powróciła już do tej roli.

Leonie Rysanek jako Lady Makbet w operze „Makbet” Giuseppe Verdiego. Okładka nagrania z Metropolitan Opera w Nowym Jorku (1959), pod dyrekcją Ericha Leinsdorfa © materiały wydawnictwa Walhall
Leonie Rysanek jako Lady Makbet w operze „Makbet” Giuseppe Verdiego. Okładka nagrania z Metropolitan Opera w Nowym Jorku (1959), pod dyrekcją Ericha Leinsdorfa © materiały wydawnictwa Walhall

Przełomowy okazał się rok 1951, kiedy została zaproszona przez Wielanda Wagnera na przesłuchanie w Bayreuth. Wnuk Richarda poszukiwał młodych, utalentowanych śpiewaków, którzy pomogliby odbudować artystyczną pozycję festiwalu po II wojnie światowej. Rysanek zrobiła na nim ogromne wrażenie, a ten powierzył jej partię Zyglindy w „Walkirii”, wystawionej podczas pierwszej powojennej edycji festiwalu pod batutą Herberta von Karajana.

Młoda sopranistka zwróciła uwagę krytyków i publiczności potężnym głosem o bogatej barwie i szerokiej skali, wyjątkową muzykalnością oraz predyspozycjami dramatycznymi, a przede wszystkim niezwykłą zdolnością przekazywania intensywnych emocji.

W 1952 roku zadebiutowała w paryskim Théâtre des Champs-Élysées w operze „Arabella” Richarda Straussa. Rok później po raz pierwszy wystąpiła na scenie londyńskiej Royal Opera House jako Danae w „Miłości Danae” Straussa, a w 1956 roku jako Helena w operze „Helena egipska” Straussa w Bayerische Staatsoper w Monachium. W 1954 roku związała się z Wiener Staatsoper, gdzie zyskała znakomite możliwości rozwoju wokalnego i poszerzania repertuaru.

Już w 1956 roku otrzymała zaszczytny tytuł Kammersängerin, a w 1974 roku została honorową członkinią wiedeńskiego teatru. Z niezwykle oddaną i darzącą ją ogromną sympatią publicznością Wiener Staatsoper pożegnała się w 1991 roku. Na przestrzeni 37 lat występiła tam w ponad 500 przedstawieniach. W Wiedniu kreowała między innymi w takie role, jak Donna Anna w „Don Giovannim” Wolfganga Amadeusza Mozarta, Tatiana w „Eugeniuszu Onieginie” Piotra Czajkowskiego, Milada w „Daliborze” Bedřicha Smetany, tytułowa Medea w operze Luigiego Cherubiniego oraz Santuzza w „Rycerskości wieśniaczej” Pietra Mascagniego.

W 1956 roku zadebiutowała w Stanach Zjednoczonych, wykonując partię Senty w „Holendrze tułaczu” Wagnera w San Francisco Opera. Teatr ten stał się kolejnym ważnym miejscem w jej karierze. Aż do 1993 roku, w ciągu 37 lat współpracy, wystąpiła tam w 19 rolach, między innymi jako tytułowe bohaterki „Ariadny na Naksos” i „Salome” Straussa oraz „Toski” i „Turandot” Giacoma Pucciniego.

5 lutego 1959 po raz pierwszy wystąpiła na scenie nowojorskiej The Metropolitan Opera jako Lady Makbet w „Makbecie” Giuseppe Verdiego, zastępując niedysponowaną Marię Callas. W ciągu kilkudziesięciu lat kariery zaśpiewała tam blisko 300 przedstawień w 24 różnych rolach. Wśród nich znalazły się między innymi Leonora w „Fideliu” Ludwiga van Beethovena, Abigaille w „Nabuccu”, Desdemona w „Otellu”, Elżbieta w „Don Carlosie”, Leonora w „Mocy przeznaczenia”, Amelia w „Balu maskowym” i tytułowa Aida w operze Verdiego, Chryzotemis w „Elektrze”, Cesarzowa w „Kobiecie bez cienia” oraz Marszałkowa w „Kawalerze z Różą” Straussa. Szczególnie ważnym wydarzeniem był jubileusz 25-lecia jej współpracy z The Metropolitan Opera w 1984 roku. Z tej okazji teatr przygotował uroczysty wieczór, podczas którego zaprezentowano I akt „Walkirii” oraz II akt „Parsifala” z jej udziałem w rolach Zyglindy i Kundry.

Leonie Rysanek jako Lady Makbet © domena publiczna
Leonie Rysanek jako Lady Makbet © domena publiczna

Do Bayreuth powracała wielokrotnie, występując jako Elza w „Lohengrinie” (1958), Senta w „Latającym Holendrze” (1959, 1969-1970), Elżbieta w „Tannhäuserze” (1964–1966), Kundry w „Parsifalu” Wagnera (1982–1983), a także Zyglinda w „Walkirii” (1958, 1965-1969).

Jej głos był typowym sopranem dramatycznym o dużym wolumenie, pozwalającym jej swobodne przebijać się przez rozbudowaną orkiestrację dzieł Wagnera i Straussa. Wyróżniał się charakterystyczną, bogatą barwą, którą artystka potrafiła subtelnie niuansować, budując napięcie dramatyczne. Z powodzeniem łączyła elementy niemieckiej i włoskiej tradycji operowej.

Równie wielkim atutem Rysanek była osobowość sceniczna. Tworzyła pełnowymiarowe, wyraziste portrety kreowanych bohaterek. Jej gra aktorska bywała niezwykle ekspresyjna, wyróżniała się nadmierną gestykulacją i bogatą mimiką, co wyjątkowo oddziaływało na uczucia i wyobraźnię odbiorców.

Interesowała się piłką nożną, kibicowała drużynie Bayernu Monachium i blisko przyjaźniła się z legendarnym niemieckim piłkarzem Franzem Beckenbauerem. Inną jej pozamuzyczną pasją było gotowanie, w szczególności potraw kuchni chińskiej.

W późniejszym okresie kariery włączyła do swojego repertuaru między innymi partie Ortrudy w „Lohengrinie” Wagnera, Herodiady w „Salome” i Klitemnestry w „Elektrze” Straussa, Kościelnichy w „Jenufie” i Kabanichy w „Katii Kabanowej” Leoša Janáčka. Po raz ostatni wystąpiła na scenie The Metropolitan Opera w 1996 roku, wcielając się w rolę Hrabiny w „Damie pikowej” Piotra Czajkowskiego. W tym samym roku zdiagnozowano u niej chorobę nowotworową. Zakończyła wówczas trwającą blisko 47 lat karierę sceniczną, żegnając się z publicznością rolą Klitemnestry w „Elektrze” Straussa podczas Festiwalu w Salzburgu. Następnie zaangażowała się w działalność organizacyjną i kulturalną, między innymi przy Wiener Festwochen

Zmarła 7 marca 1998 roku w Wiedniu, w wieku 71 lat, po długiej chorobie. Została pochowana w honorowym grobie na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu (Wiener Zentralfriedhof).

Na szczęście pozostawiła po sobie wiele nagrań. W partii Cesarzowej w „Kobiecie bez cienia” Straussa możemy ją posłuchać w studyjnej rejestracji z Wiedeńskimi Filharmonikami pod batutą Karla Böhma (Decca, 1955) z udziałem Christel Goltz i Hansa Hopfa. Bardziej dojrzała jest jej interpretacja w nagraniu live pod batutą Herberta von Karajana (DG 1964) z Christą Ludwig i Jessem Thomasem.

W 1954 roku dla wytwórni EMI nagrała z Wiedeńskimi Filharmonikami pod batutą Wilhelma Furtwänglera partię Zyglindy w „Walkirii” Wagnera, u boku Ludwiga Suthausa, Marthy Mödl i Gottloba Fricka. Wśród rejestracji jej występów w tej roli w Bayreuth wyróżniają się dwa: słynne z 1958 roku pod batutą Hansa Knappertsbuscha z Jonem Vickersem, Hansem Hotterem i Astrid Varnay, a także wysoko cenione, legendarne z 1966 roku pod batutą Karla Böhma z Birgit Nilsson, Jamesem Kingiem i Theo Adamem.

Do najważniejszych jej nagrań należy również tytułowa rola „Ariadny na Naksos” Straussa (Decca 1958), Desdemona w „Otellu” Verdiego (RCA 1960), Lady Makbet w „Makbecie” Verdiego (RCA 1959), Senty w „Latającym Holendrze” Wagnera (Decca 1960), Chryzotemis w „Elektrze” Straussa” (Orfeo 1965) oraz tytułowej roli w „Medei” Cherubiniego (RCA 1972).

W 1981 roku wystąpiła jako tytułowa bohaterka „Elektry” Straussa w filmowej realizacji w reżyserii Götza Friedricha, z Karlem Böhmem dyrygującym Filharmonikami Wiedeńskimi.

Gdy otwieram futerał ze skrzypcami, wiem, gdzie jest moje miejsce: rozmowa z Pinchasem Zukermanem

Tomasz Pasternak, ORFEO: Zawsze uważałem, że skrzypce są najpiękniejszym instrumentem na świecie. Ale dla mnie wyrażają przede wszystkim smutek, melancholię i tęsknotę. Czy zgadza się Pan z tym? I dlaczego właściwie wybrał Pan skrzypce?

Pinchas Zukerman: Mój ojciec grał na skrzypcach, ale także na akordeonie, saksofonie i klarnecie. Skrzypiec uczył się jeszcze jako nastolatek w Polsce. Był muzykiem klezmerskim, bardzo dobrym, wszechstronnym instrumentalistą. To on rozpoczął moją edukację. Pracowaliśmy razem przez kilka tygodni, a potem znalazła się wspaniała nauczycielka w Izraelu, Ilona Feher.

Muzyka była zawsze obecna w naszym domu, a skrzypce miały dla ojca szczególne znaczenie. Pomogły mu również przetrwać Auschwitz, gdzie grał w obozach. Dlatego są nierozerwalną częścią mojej tożsamości i historii rodziny.

Jeśli chodzi o sam instrument, moja odpowiedź jest prosta: skrzypce są głosem. Zawsze myślałem o nich jak o pięknym kobiecym sopranie. Skrzypce są dla mnie przedłużeniem ludzkiego głosu.

Ale gra Pan również na altówce. Co daje Panu ten instrument, czego nie mogą zaoferować skrzypce?

Zacząłem grać na altówce, kiedy miałem około piętnastu lat. Zakochałem się w altówce ze względu na jej brzmienie, ale także dlatego, że pozwalała mi stać się częścią harmonii, zamiast zawsze prowadzić partię solową. Fascynowało mnie, jak łączy się z wiolonczelą. Właściwie jednak altówka łączy wszystko – jest instrumentem harmonicznym, a jednocześnie solowym. Od wielu lat daję recitale, podczas których zamiennie gram na skrzypcach i altówce. Również w Polsce będę grał na obu instrumentach. Uważam zresztą, że niemal każdy skrzypek powinien nauczyć się grać na altówce. To pomaga w prowadzeniu smyczka, kształtowaniu dźwięku i rozwijaniu muzykalności.

Jeśli skrzypce są sopranem, to czy altówka jest mezzosopranem?

I tak, i nie. Może raczej lekkim tenorem!

Pinchas Zukerman i Sinfonia Varsovia podczas tournée po Hiszpanii – Sala Pau Casals w L’Auditori w Barcelonie, luty 2026.
Pinchas Zukerman i Sinfonia Varsovia podczas tournée po Hiszpanii – Sala Pau Casals w L’Auditori w Barcelonie, luty 2026.

Co zainspirowało Pana do zajęcia się dyrygenturą? Czy chciał Pan głębiej zrozumieć muzykę, czy też był to naturalny etap rozwoju?

Wszystko po trochu. Kiedy uczyłem się w Nowym Jorku, przez kilka miesięcy uczęszczałem na zajęcia z dyrygentury. Fascynowało mnie odkrywanie, jak można porozumiewać się za pomocą gestu. Ale później przez długi czas się tym nie zajmowałem.

W końcu zacząłem zastanawiać się, co oznaczałoby odłożenie skrzypiec i wyjście na scenę bez nich. A to jest przerażające! Kiedy przez tyle lat ma się przy sobie przyjaciela, a potem nagle tego przyjaciela zabraknie, jest to bardzo dziwne uczucie.

Traktuję dyrygenturę niezwykle poważnie. Kiedy staje się przed orkiestrą, patrzy na nas sto sześćdziesiąt oczu. Trzeba przekazać wszystkim tym muzykom coś istotnego. Niektórzy nazywają dyrygowanie pantomimą, ale generalnie chodzi o muzykę.

Jeśli ma się jasną wizję partytury, jeśli została gruntownie przestudiowana, rozwija się znacznie głębsze rozumienie muzyki. A to bardzo długa podróż. Rozpocząłem ją w wieku siedmiu lat i jeszcze jej nie skończyłem!

Można nauczyć się techniki, istnieją różne szkoły i metody, ale ostatecznie wszystko musi wypływać z wnętrza. To wewnętrzne odczucie musi być takie samo, niezależnie od tego, czy gra się na instrumencie, czy dyryguje.

Pinchas Zukerman podczas prób z Sinfonią Varsovią © archiwum Sinfonii Varsovii
Pinchas Zukerman podczas prób z Sinfonią Varsovią © archiwum Sinfonii Varsovii

Wielokrotnie odwiedzał Pan Polskę, a Pańska relacja z naszym krajem jest szczególna, choćby ze względu na historię rodzinną i związki z Witoldem Lutosławskim, którego „Partitę” prawykonał Pan wspólnie z Markiem Neikrugiem. Czy czuje się Pan dziś w Polsce jak w domu?

Trochę czasu zajęło mi uświadomienie sobie, że mogę mieć z Polską znacznie bliższą więź niż w przeszłości. Przez wiele lat przyjeżdżałem po prostu dawać koncerty. Potem, kilka lat temu, spotkałem Sinfonię Varsovię w Hiszpanii i pomyślałem: „Mój Boże, przecież to są moje korzenie!”.

Kiedy po raz pierwszy pracowałem z tą orkiestrą, mieliśmy tylko jedną próbę. A kiedy skończyliśmy, powiedziałem: „Chodź do domu!”. Wszyscy dosłownie oszaleli! Natychmiast zaczęli mówić do mnie po polsku, a ja musiałem tłumaczyć: „Nie, nie, nie! Ja znam tylko «chodź do domu»!”.

Znałem to powiedzenie z dzieciństwa. Kiedy mieszkaliśmy w Holon, nasza sąsiadka zawsze wołała tak do swojej córki. Znałem też kilka brzydkich słów po polsku! Ale moi rodzice po wojnie nie rozmawiali przy mnie po polsku. Nie wiem dokładnie dlaczego, chociaż potrafię sobie wyobrazić powody.

Pinchas Zukerman podczas prób z Sinfonią Varsovią © archiwum Sinfonii Varsovii
Pinchas Zukerman podczas prób z Sinfonią Varsovią © archiwum Sinfonii Varsovii

Dzisiaj to zupełnie inne uczucie.

Zdarzało mi się przyjeżdżać do Polski specjalnie, bez występów. Chciałem po prostu pobyć w Warszawie, poczuć to miasto. Odwiedzić miejsca związane z moimi rodzicami, zwłaszcza miejscowość, w której mieszkał ojciec, a także lepiej poznać Kraków i południową Polskę. Uczestniczyłem w obchodach 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz. Byliśmy w Birkenau i było to niezwykle poruszające doświadczenie. Dowiedziałem się jeszcze więcej o tym, jak straszne było to miejsce.

Potrzeba czasu, żeby to wszystko zrozumieć, przyswoić i zacząć odczuwać inaczej, już jako dorosły człowiek. Nie sądzę, żeby ktokolwiek mógł przejść przez podobne okrucieństwa i po prostu zostawić te doświadczenia za sobą. Ogromnie pomogła mi obecność moich córek podczas uroczystości. Spojrzenie na to doświadczenie ich oczami było czymś niezwykłym. Pomogło mi głębiej zrozumieć, skąd pochodzę i gdzie, w pewnym sensie, jest moje miejsce.

Zrozumienie własnych korzeni jest długą podróżą. A dzisiaj, kiedy świat pogrążony jest w takim chaosie, czasami pytam siebie: „Gdzie właściwie jest moje miejsce w tym wszystkim?”. Ale jedną rzecz mogę powiedzieć z całą pewnością. Kiedy każdego dnia otwieram futerał ze skrzypcami i zaczynam grać, wtedy wiem, gdzie jest moje miejsce.

Podróżuję, żeby występować, ponieważ chcę, by ludzie zrozumieli, jak głęboko przeżywam muzykę i co chciałbym im przekazać. Ważne jest dla mnie również nauczanie, przekazywanie młodym ludziom właściwych wartości. Dzisiaj mamy dostęp niemal do wszystkiego, ale najważniejsze jest to, żeby dać młodym muzykom odpowiednią perspektywę na przyszłość.

Pinchas Zukerman i Sinfonia Varsovia podczas tournée po Hiszpanii – Sala Pau Casals w L’Auditori w Barcelonie, luty 2026.
Pinchas Zukerman i Sinfonia Varsovia podczas tournée po Hiszpanii – Sala Pau Casals w L’Auditori w Barcelonie, luty 2026.

Zostaje Pan artystą rezydentem Sinfonii Varsovii. Co jest dla Pana szczególnie ważne w pracy z orkiestrą?

Podam przykład. Właśnie miałem próbę z Filharmonikami Berlińskimi. Dzisiaj grają tam muzycy pochodzący z całego świata. Nie jest to już orkiestra wyłącznie niemiecka, a jednak to wciąż Filharmonicy Berlińscy. Jest coś wewnątrz tego zespołu, co pozostaje niezmienne. Po raz pierwszy wystąpiłem z nimi w 1970 roku. Dzisiaj to inni ludzie, ale tradycja pozostała, podobnie jak pewna moralna odpowiedzialność. Kiedy słucha się ich gry, kiedy słyszy się, jak podchodzą do muzyki i jak o niej rozmawiają, od razu wszystko staje się jasne. I właśnie o to chodzi.

O tradycję?

Która żyje wewnątrz zespołu. Znaczna część muzyki, którą wykonujemy, narodziła się tutaj, w Europie Środkowej. Jest coś wyjątkowego w tej kulturze, coś, co wyraża szczególny sposób rozumienia muzyki i tego, co naprawdę oznacza bycie muzykiem. W tej tożsamości kryje się coś szczególnego. I myślę, że to poczucie należy również do Polski, Rumunii, Bułgarii i całej tej części Europy.

Oczywiście nie oznacza to, że wspaniała muzyka nie powstaje w Japonii, Chinach czy innych częściach świata. Wykonywałem mnóstwo muzyki pochodzącej z różnych krajów. A jeśli jest dobra, gra się ją ponownie. Jeśli nie jest dobra, wyrzuca się ją do kosza!

Podczas rezydencji z Sinfonią Varsovią da Pan cztery koncerty, w Warszawie i Katowicach, każdy o innym programie. Z czym chciałby Pan, żeby publiczność wychodziła z tych występów?

Z dobrym samopoczuciem. Mam nadzieję, że publiczność usłyszy nasze zaangażowanie i poczuje szacunek. Przede wszystkim szacunek dla muzyki, ale także wzajemny szacunek między muzykami. To coś, czego nie zawsze można nauczyć. Trochę jak z niemieckim pojęciem Kinderstube, czyli wychowaniem i wartościami, które przyswajamy, dorastając. Podobnie jest z muzyką. Nie wystarczy pojechać do Nowego Jorku czy Berlina i nauczyć się grać na instrumencie. To dopiero początek. Trzeba poznawać różne tradycje, doświadczać muzyki w różnych miejscach, rozumieć jej kulturowe korzenie. To właśnie nadaje jej głębię.

A kiedy pyta mnie Pan, z czym chciałbym, żeby ludzie wychodzili z moich koncertów, odpowiedź jest bardzo prosta. Chcę, żeby wychodzili z sali koncertowej szczęśliwsi, niż byli, kiedy do niej wchodzili. Jeśli potrafię osiągnąć to w ciągu dwóch godzin, jeśli dzięki muzyce mogę sprawić, że ludzie poczują się szczęśliwsi, to myślę, że zrobiłem coś dobrego. Naprawdę tylko o to mi chodzi.

Link do biletów

Jakub Józef Orliński laureatem Odznaki Honorowej „Bene Merito”

Uroczystość wręczenia odznaczenia odbyła się w Warszawie, w siedzibie Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jak podkreślił Radosław Sikorski podczas laudacji, Jakub Józef Orliński jest nie tylko cenionym śpiewakiem operowym, ale również ambasadorem polskiej kultury. Występując na najsłynniejszych scenach operowych świata, artysta przybliża zagranicznej publiczności twórczość rodzimych kompozytorów.

Odbierając wyróżnienie, kontratenor podkreślił, jak ważne jest dla niego reprezentowanie Polski poza granicami kraju. Wyraził dumę z polskiego pochodzenia i radość z tego, że zagraniczna publiczność odbiera polską muzykę z zainteresowaniem.

Jakub Józef Orliński należy obecnie do grona najbardziej rozpoznawalnych kontratenorów. Urodził się 8 grudnia 1990 roku w Warszawie. Studiował na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, a następnie w prestiżowej nowojorskiej Juilliard School.

Radosław Sikorski, wicepremier i minister spraw zagranicznych, Józef Jakub Orliński i Tomasz Strahl, rektor Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina © MSZ / Andrzej Wiktor
Radosław Sikorski, wicepremier i minister spraw zagranicznych, Józef Jakub Orliński i Tomasz Strahl, rektor Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina © MSZ / Andrzej Wiktor

Międzynarodowe uznanie zdobył przede wszystkim dzięki interpretacjom muzyki barokowej, a także umiejętnemu łączeniu śpiewu operowego z innymi formami ekspresji artystycznej. Jedną z jego pasji jest breakdance, który stał się charakterystycznym elementem jego koncertów. Występował na renomowanych scenach Europy, Ameryki Północnej oraz Azji, między innymi w The Metropolitan Opera w Nowym Jorku, londyńskiej Royal Opera House czy mediolańskiej La Scali. Jednym z ważnych wydarzeń w jego karierze był występ podczas ceremonii otwarcia Letnich Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w 2024 roku. Artysta jest również laureatem wielu prestiżowych nagród muzycznych, między innymi tytułu Młodego Artysty Roku magazynu „Gramophone”, International Opera Awards oraz nagrody Opus Klassik.

Odznaka Honorowa Bene Merito została ustanowiona w 2009 roku. Przyznaje ją minister spraw zagranicznych obywatelom Polski i innych państw za działalność wzmacniającą pozycję naszego kraju na arenie międzynarodowej oraz budowanie jego pozytywnego wizerunku za granicą. W gronie dotychczasowych laureatów znaleźli się między innymi Władysław Bartoszewski, Krzysztof Skubiszewski, Elżbieta Penderecka, Adam Daniel Rotfeld, Norman Davies i Timothy Snyder.

Teatr widziany w unikalny sposób. Krzysztof Bieliński otwiera Szkołę Fotografii Teatralnej

– „Fotografia teatralna powinna być fotografią subiektywną i w pełni autonomiczną. Fotograf/fotografka musi umieć zawłaszczyć sobie przestrzeń teatru i potraktować ją jako swoją wizję, którą przelewa na fotografie” – pisał Krzysztof Bieliński w „Manifeście twórczej fotografii teatralnej”, opublikowanym na łamach miesięcznika „Teatr”.

Ta idea wyznacza kierunek pracy w nowej szkole. Fotografia ma być osobistą interpretacją przedstawienia, pozwalającą uchwycić jego emocje, napięcie i ulotną atmosferę. Zajęcia będą opierały się na eksperymencie, rozwijaniu wrażliwości i poszukiwaniu własnych środków wyrazu.

„Sinobrody” w reżyserii w reżyserii Mariusza Trelińskiego na scenie TW-ON © Krzysztof Bieliński
„Sinobrody” w reżyserii w reżyserii Mariusza Trelińskiego na scenie TW-ON © Krzysztof Bieliński

Doświadczenie artystyczne i dydaktyczne

Krzysztof Bieliński od ponad 20 lat zajmuje się także fotografią abstrakcyjną. Jego prace wyróżniają malarskie podejście do obrazu i świadome operowanie napięciem wizualnym. Jest autorem i współautorem albumów poświęconych m.in. twórczości Krystiana Lupy, Krzysztofa Warlikowskiego, Mariusza Trelińskiego i zespołu Gardzienice.

Doświadczenie artystyczne łączy z działalnością dydaktyczną. Wykładał m.in. w Warszawskiej Szkole Filmowej, na Uniwersytecie Warszawskim i w Studium Związku Polskich Artystów Fotografików. W 2020 roku we współpracy z Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego prowadził mistrzowskie warsztaty fotografii teatralnej online, zakończone wystawą w Starej Galerii ZPAF. Obecnie wykłada fotografię abstrakcyjną i teatralną w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. W 2023 roku założył Szkołę Fotografii Eksperymentalnej.

Jak wygląda nauka?

Program łączy przygotowanie teoretyczne z fotografowaniem prób i spektakli w wybranych teatrach w Polsce, reprezentujących m.in. dramat, operę, musical, balet i teatr tańca. Uczestnicy poznają techniki pracy w warunkach scenicznych, będą analizować zdjęcia w kontekście dramaturgii przedstawienia, tworzyć portrety aktorskie i fotograficzne plakaty teatralne. Głównym celem zajęć jest rozwijanie własnego języka wizualnego oraz umiejętności tworzenia fotografii, które mogą funkcjonować jako samodzielne dzieła.

„Faust” Charles’a Gounoda w reżyserii Roberta Wilsona, TW-ON 2008 © Krzysztof Bieliński
„Faust” Charles’a Gounoda w reżyserii Roberta Wilsona, TW-ON 2008 © Krzysztof Bieliński

Organizacja zajęć i rekrutacja

  • Planowany start: listopad 2026 roku.
  • Forma: online lub stacjonarnie w centrum Warszawy, przy zbiegu ulic Świętokrzyskiej i Nowego Światu, oraz dodatkowe zajęcia praktyczne w teatrach.
  • Spotkania online: co dwa tygodnie, w poniedziałki lub wtorki, zależnie od grupy.
  • Spotkania stacjonarne: raz w miesiącu, w soboty.
  • Grupy: do 10 osób.
  • Wiek uczestników: od 18 lat.
Fotografia teatralna © Krzysztof Bieliński
Fotografia teatralna © Krzysztof Bieliński

Szkoła ma również tworzyć środowisko osób zainteresowanych fotografią teatralną i wymianą twórczych doświadczeń. To propozycja dla tych, którzy są gotowi do intensywnej pracy, eksperymentowania i rozwijania własnej praktyki artystycznej.

Rekrutacja trwa, liczba miejsc jest ograniczona

Szczegóły programu i informacje o zgłoszeniach są dostępne na stronie Szkoły Fotografii Teatralnej. ORFEO Fundacja im. Bogusława Kaczyńskiego jest jednym z patronów medialnych tego przedsięwzięcia, a aktualności można śledzić także na Facebooku i Instagramie.

„Z publicznością trzeba wchodzić w dialog”: podcast z Rafałem Kłoczko, dyrektorem Teatru Wielkiego w Łodzi

Rozmowa z Rafałem Kłoczko została nagrana w siedzibie ORFEO Fundacji im. Bogusława Kaczyńskiego 29 października 2026 roku / The interview with Rafał Kłoczko was recorded at the headquarters of ORFEO – the Bogusław Kaczyński Foundation on 29 October 2026.

INFORMACJE O PODCASTACH ORFEO:

  • Prowadzenie / Host: Tomasz Pasternak
  • Współpraca merytoryczna | Content collaboration: Tomasz Pasternak – redaktor naczelny portalu ORFEO | Editor-in-Chief of the ORFEO portal
  • Piotr Łabanow – dyrektor zarządu ORFEO | Director of the ORFEO Management Board
  • Nagranie i montaż | Recording and editing: TAKTOGRAM sp. z o.o.
Podcast z Rafałem Kłoczko © archiwum ORFEO
Podcast z Rafałem Kłoczko © archiwum ORFEO

Zobacz także: Piotr Buszewski w «Klasyce Kamyka»

Podcast z Piotrem Buszewskim został nagrany w Warszawie 13 października 2026 roku
Podcast z Piotrem Buszewskim został nagrany w Warszawie 13 października 2026 roku

Legenda wiolinistyki rezydentem Sinfonii Varsovii. Pinchas Zukerman w Warszawie oraz w katowickim NOSPR

Najważniejszymi punktami symfonicznej odsłony rezydencji będą koncerty w Filharmonii Narodowej 22 listopada o godz. 19.00 oraz w NOSPR 23 listopada o godz. 19.30. Podczas obu wieczorów Zukerman połączy role solisty i dyrygenta. Zabrzmią I Koncert skrzypcowy g-moll op. 26 Maxa Brucha oraz VIII Symfonia G-dur op. 88 Antonína Dvořáka. W Warszawie program otworzy uwertura do opery „Czarodziejski flet” Wolfganga Amadeusza Mozarta, natomiast w Katowicach – Serenada na smyczki e-moll op. 20 Edwarda Elgara.

Inny wymiar spotkania z artystą przyniosą koncerty 21 i 24 listopada 2026 roku w Pawilonie Muzycznym Sinfonii Varsovii przy ul. Grochowskiej 272. Zukerman wystąpi z zespołem smyczkowym orkiestry, sięgając zarówno po skrzypce, jak i altówkę. Program obejmie muzykę Bacha, Telemanna, Hindemitha, Mendelssohna i Kreislera – od barokowych koncertów po „Muzykę żałobną” Hindemitha i pełną wiedeńskiego wdzięku „Miłosną radość” Kreislera.

Pinchas Zukerman i Sinfonia Varsovia podczas tournée po Hiszpanii – Sala Pau Casals w L’Auditori w Barcelonie, luty 2026.
Pinchas Zukerman i Sinfonia Varsovia podczas tournée po Hiszpanii – Sala Pau Casals w L’Auditori w Barcelonie, luty 2026.

Rezydencja Zukermana otwiera nowy rozdział działalności Sinfonii Varsovii. Program zakłada zapraszanie światowej klasy artystów do wspólnej pracy z zespołem oraz koncertów w odnowionej siedzibie przy Grochowskiej i na najważniejszych estradach. Jego inauguracja pozwoli poznać wszechstronność Zukermana w repertuarze kameralnym i symfonicznym, a zarazem usłyszeć efekty bliskiej współpracy mistrza z orkiestrą.

Pinchas Zukerman od dekad należy do ścisłej światowej czołówki wiolinistów. Ceniony za piękno brzmienia, liryzm i muzykalność, łączy działalność solową z dyrygenturą, kameralistyką i pedagogiką. Jego dyskografia obejmuje ponad 100 albumów, a dorobek nagraniowy przyniósł mu dwie nagrody Grammy i 21 nominacji. Jako nauczyciel i mentor od ponad 30 lat związany jest z Manhattan School of Music, wspierając kolejne pokolenia wykonawców.

Rezydencja stanowi naturalne rozwinięcie współpracy Pinchasa Zukermana z Sinfonią Varsovią, trwającej regularnie od 2023 roku. Ich dotychczasowe spotkania na estradzie były niezwykłymi wydarzeniami, łączącymi kunszt legendarnego wirtuoza z energią i wrażliwością warszawskiej orkiestry. Artysta i zespół występowali wspólnie w Hiszpanii, Niemczech i Turcji, a także w Warszawie podczas obchodów 40-lecia Sinfonii Varsovii w 2024 roku. Szczególne uznanie przyniosły im koncerty na 41. Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Wysp Kanaryjskich w 2025 roku. Na łamach „Bachtrack” Ramón Pereira Blanco chwalił ich interpretację VII Symfonii Beethovena, podkreślając swobodę i klasę orkiestry, bogactwo niuansów brzmieniowych oraz spójność wykonania pod kierunkiem Zukermana.

Bilety na koncerty warszawskie dostępne są na stronie Sinfonii Varsovii, a na koncert w Katowicach – na stronie NOSPR.